39
اماكن و آثار
خفتگان در بقيع (5)
وَ ذِي صَفَائِحَ يُسْتَسْقَى الْبَقِيعُ بِهِ
رَيُّ الْجََوَانِحِ مِنْ رَوحٍ وَ رِضْوَانٍ
نوشتۀ حاضر پنجمين بخش از سرگذشت صحابۀ صادق و راستين پيامبرخدا (ص) است كه در بقيع آرميدهاند. همانطور كه ملاحظه كرديد، بخشهايى از اين نوشته را در چهار شمارۀ پيشين فصلنامۀ «ميقات حج» آورديم. اميد واريم بخش حاضر - كه پنجمين آن است - نيز مورد استفاده و بهرهبردارى همگان قرار گيرد:
27. بَرَاء بن مَعْرُور
براء بن معرور، از قبيلۀ خزرج و از صحابى مدنى و انصارى است. او از پيروان راستين و با وفاى پيامبرخدا (ص) است. در پيمان عقبه، در ميان جمعيت هفتاد نفرى اهل يثرب حضور داشت كه در تاريكى شب، هنگام خفتن كفار قريش، با عشق و شوقى بىحد و با ابراز وفادارى و جانفشانى در راه آرمانهاى نبوى، دست بيعت به پيامبر داد و با كلماتى كه حاكى از ايمان و عشق سرشار وى به آن حضرت بود، اظهار ارادت نمود و قول داد كه تا آخرين رمقِ حيات خويش، از پيامبرخدا (ص) حمايت و پشتيبانى كند.
رضى الدين على بن يوسف مطهر حلّى آورده است:
«
وَ بَيْعَةُ الْعَقَبَةِ الثَّانِيَةِ وَ كَانُوا سَبْعِينَ رَجُلاً وَ امْرَأَتَيْنِ وَ اخْتَارَ (ص) مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيباً لِيَكُونُوا كُفَلاَءَ قَوْمِهِ؛ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللهِ، وَ الْبَرَاءُ بْنُ مَعْرُورٍ، وَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، و. . .» .1
«در بيعت عقبه دوم، هفتاد مرد و زن بودند، كه پيامبر (ص) دوازده تن از آنان را به نقايت و نمايندگى خويش برگزيد، تا آنكه به عنوان نمايندۀ پيامبر در ميان قومش باشند؛ از جمله آنان، جابربن عبدالله انصارى و براءبن معرور و عبادۀ بن صامت بودند.»
براء بن معرور نخستين بيعت كننده در عقبه
ابن معرور، از پيشگامان در بيعت با پيامبر بود و نخستين كس در ميان هفتاد و دو نفر مرد و زن در عقبه كه با پيامبر دست بيعت داد.
«أوّلُ مَن بَايَعَ مِنهُم البَراءَ بنَ مَعرُور ثُمَّ تَبَايَعَ النَّاس» .2
«از ميان آنها، نخستين كسى كه با پيامبر بيعت كرد، براء بن معرور بود. سپس ديگران با آن حضرت دست بيعت دادند.»
كسانى كه از مدينه عازم مكه شده بودند، در ايام تشريق با پيامبرخدا (ص) ديدار كردند و از آن حضرت خواستند نشستى را با آنان داشته باشد.
«قَالَ أَسَعْدُ بْنُ زُرَارَة: فَلَمّا فَرَغْنَا مِنْ الْحَجّ وَكَانَتْ اللّيْلَةُ الّتِي وَاعَدْنَا رَسُولَ اللهُ - صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلّمَ - وَمَعَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ حَرَامٍ أَبُو جَابِرٍ سَيّدٌ مِنْ سَادَاتِنَا، وَشَرِيفٌ مِنْ أَشْرَافِنَا، أَخَذْنَاهُ مَعَنَا. . . ثُمّ دَعَوْنَاهُ إلَى الإِسْلامِ وَأَخْبَرْنَاهُ بِمِيعَادِ رَسُولِ اللهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلّمَ إيّانَا الْعَقَبَةَ. قَالَ: فَأَسْلَمَ وَشَهِدَ مَعَنَا الْعَقَبَةَ، وَكَانَ نَقِيبًا. . . فَنِمْنَا تِلْكَ اللّيْلَةَ مَعَ قَوْمِنَا فِي رِحَالِنَا، حَتّى إذَا مَضَى ثُلُثُ اللّيْلِ خَرَجْنَا مِنْ رِحَالِنَا لِمَعَادِ رَسُولِ اللهِ - صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلّمَ - حَتّى اجْتَمَعْنَا فِي الشّعْبِ عِنْدَ الْعَقَبَةِ، وَنَحْنُ سَبْعُونَ رَجُلاً وَمَعَنَا امْرَأَتَانِ مِنْ نِسَائِنَا؛ نُسَيْبَةُ بِنْتُ كَعْبٍ أُمّ عُمَارَةَ، وَأَسْمَاءُ بِنْتُ عَمْرِو أُمّ مَنِيعٍ. قَالَ فَتَكَلّمَ رَسُولُ اللهِ - صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلّمَ - فَتَلا الْقُرْآنَ وَدَعَا إلَى اللهِ وَرَغّبَ فِي الإِسْلامِ ثُمّ قَالَ: أُبَايِعُكُمْ عَلَى أَنْ تَمْنَعُونِي مِمّا تَمْنَعُونَ مِنْهُ نِسَاءَكُمْ وَأَبْنَاءَكُمْ قَالَ: فَأَخَذَ الْبَرَاءُ بْنُ مَعْرُورٍ بِيَدِهِ ثُمّ قَالَ: نَعَمْ، وَالَّذِى بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَنَمْنَعَنَّكَ مِمَّا نَمْنَعُ مِنْهُ أُزُرَنَا» .3