58خدا را كردهاند، نگهداريد.» 1يعنى زائران خانه خدا، انسانهاى محترمى هستند. بنابراين، حرمت آنان را حفظ كنيد.
علاوه بر اينكه لسان اين آيه لسان مدح است و نيز بُعد اقتصادى آن مقدم بر بُعد عبادى ذكر گرديده، از تقابل فَضْلا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَاناً ، به خوبى استفاده مىشود كه مراد از منافع، نفع اقتصادى است.
- شاهد قرآنى ديگر بر اهميت بُعد اقتصادى حج، آيهاى از سوره مباركه قصص مىباشد كه خداوند تعالى، ضمن منّت نهادن بر مشركان، روى دو نعمت تأكيد مىكند; «امنيت» و «مواهب اقتصادى» ; «آيا ما حرم امنى در اختيار آنها قرار نداديم كه محصولات هر شهر و ديارى به سوى آن آورده شود ولى اكثر آنها نمىدانند.» ; . . . أَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبَي إِلَيْهِ ثَمَرَاتُ كُلِّ شَيء رِزْقاً مِنْ لَدُنَّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ. 2
عنايت در كلمات «كُلِّ شَىْء» و «رِزْقاً مِنْ لَدُنَّا» و فعل «يُجْبَى» كه دلالت بر استمرار دارد، اهميت مطلب را دو چندان مىكند. به علاوه، اين دو نعمت، متعلق به زمانى بود كه آنان مشرك بودند و خداوند به ايشان وعده مىدهد: اگر آنان كه در شهرها و آبادىها زندگى مىكنند، ايمان بياورند و تقوا پيشه كنند، بركات آسمان و زمين را برايشان مىگشايد; 3وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَي آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَات مِنْ السَّمَاءِ وَالاَْرْضِ. . . .
- شاهد قرآنى ديگر آيه 28 از سوره توبه است. در اين آيه مىفرمايد:
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد، بدانيد كه مشركين آلوده و ناپاكاند. بنابراين، پس از اين سال نبايد قدم به مسجد الحرام بگذارند و اگر از فقر مىترسيد، به زودى خداوند شما را از فضل خويش - هرگاه بخواهد - بىنياز مىسازد. خداوند دانا و حكيم است.»
از آنجاكه مكيان به دنبال سود و تجارت بودند، ترسيدند كه نكند به خاطر اين منع، تجارت آنان از رونق بيفتد و وضع اقتصاديشان خراب شود، لذا خداوند در مقام