85«لقد شهدت في دار عبد اللّٰهبن جدعان حلفاً ما أحبّ أنّ لي به حمر النعم و لو دعيت به في الإسلام لأجبت» . 1«من در خانۀ عبداللّٰهبن جدعان، در جاهليت شاهد بستن پيمان مشترك جهت حمايت از مظلومان، ميان نمايندگان قبايل مختلف عرب بودم، و چنان بر اين پيمان دل بسته بودم كه حاضر نبودم در ازاى نقض آن، صاحب پر بهاترين شتران باشم. اگر در اسلام به چنين پيمانى دعوت شوم، فوراً اجابت خواهم كرد.»
پيامبر صلى الله عليه و آله در راه مكه، پيش از برخورد با قريش و بسته شدن پيمان حديبيه، بارها مىفرمود:
«لا يسألوني خطة يعظمون فيها حرمات اللّٰه إلاّ أعطيتهم إيّاها» . 2«از من وسيلهاى كه موجب تعظيم به حدود الهى است، نخواهند خواست، مگر اينكه بىدرنگ به آنها خواهم داد.»
نيز آن حضرت، از پيمان صلحى كه مسلمانان بعدها با «روم» مىبستند، پيشاپيش خبر داد:
«إنّ الروم سيصالحكم صلحاً أمناً» . 3«روميان با شما به صلحى توأم با امنيت اقدام خواهند كرد.»
چند نمونه از پيمانهاى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله
در سيرۀ پيامبر صلى الله عليه و آله تعداد زيادى از پيمانهاى صلح و همكارى ديده مىشود كه بررسى كامل آن، نيازمند به تدوين چندين كتاب است. 4در اينجا به بيان چند نمونه اشاره مىشود:
1. پيمان يا منشور مدينه
اين پيمان نخستين قرارداد بين المللى در اسلام و مهمترين و جامعترين پيمانى است كه به وسيلۀ پيامبر صلى الله عليه و آله، ميان مسلمانان، مشركان و يهود منعقد شده است. براساس اين پيمان، رابطۀ ميان مسلمانان؛ اعم از مهاجر و انصار، و رابطۀ ميان مسلمانان و يهود و همچنين رابطۀ ميان مسلمانان و مشركين و وظايف هر دسته مشخص گرديد.
هدف اساسى اين پيمان حفظ امنيت و همزيستى مسالمتآميز جوامع گوناگونى است كه در مدينه مىزيستهاند. در اينجا براى جلوگيرى از اطالۀ كلام تنها به نقل ترجمۀ جمع بندى كه در كتاب «مكاتيب الرسول صلى الله عليه و آله» پس از نقل اصل پيمان ذكر شده، اكتفا مىكنيم: