84در راستاى همين سياست است. ضمن اينكه جايگاه و مرتبت ايشان در انتساب به خاندان قريش و پيامبر صلى الله عليه و آله، پيشينۀ طولانى در امور حرمين و نفوذ اين جماعت هم در ميان مسلمانان و در نهايت سعى و اهتمامى كه در عمل براى حفظ توازن در روابط خويش با عثمانيان بهكار مىبردند، مزيد بر علت بود.
پيروى از اين سياست در طول ايام عثمانى، به وضوح قابل رؤيت است. اگرچه در اين ميان اقدامات برخى از سلاطين عثمانى بهدليل روحيات شخصى خويش يا اقدامات و تشويقات اطرافيان، كارهاى مؤثرترى انجام دادند.
از جمله، در زمان حاكميت سلطان سليم دوم (974 - 982ه. ق. / 1566 - 1574م.) كه وى دستور داد به عمران و آبادانى حرمين، بهويژه، حقوق خدّام، سعى و اهتمام ويژهاى مبذول گردد. 1همچنين دستور تجديد بناى مسجدالحرام و توسعۀ آن از اقدامات وى بود و دستور ويژهاى نيز براى دوبرابر نمودن صدقات براى ساكنان حرمين شريفين داد. 2اين اقدامات، كم و بيش ادامه داشت. در زمان سلطان احمد اول (1012 - 1027ه. ق.
1603 - 1617م.) ، وى در زمينۀ آبرسانى در حرمين تلاش فراوان كرد و نسبت به زمينۀ پردۀ كعبه اقدامات زيبايى داشت. او همچنين نسبت به بازسازى روضۀ نبوى دستورات مهمى داد و عوايد روستاهايى را نيز وقف خادمان حرمين كرد. 3احمد اول، سعى وافرى در كارهاى خير در مكه از خود نشان داد. 4شرفاى مكه در طول اين ايام، اقتدار ظاهرى خود را حفظ كرد و دولت عثمانى نيز سعى در سيادت كامل، اما با مراعات حدود و احترامات لازم، نسبت به حرمين داشتند؛ بهگونهاى كه حاكى از اقتدار، مجد و عظمت ايشان در چشم مسلمانان باشد.
برخى روشها و اقدامات عثمانى
اگرچه سلاطين عثمانى براى همۀ مسلمانان، امكانات مناسبى براى موسم حج ايجاد كرده بودند، اما نسبت به شيعه بهدليل سياستهاى مذهبى بسيار متعصبانه، موضع خصمانهاى داشتند.
حتى در سال 1040 رسماً اعلاميه دادند و شيعيان را از شركت در موسم حج منع كردند و اين قضيه مدتها ادامه داشت. 5بسيارى از عالمانِ بهنام شيعه؛ مانند شهيد ثانى، در شدت فشار سلاطين عثمانى، بهويژه