77ديگر قرار گرفت، اختيار خواهد داشت كه نوبت را براى خود حفظ كند يا اينكه وديعۀ خود را از بانك يا سازمان حج و زيارت مسترد، و در امور لازم سرمايهگذارى و يا هزينه نمايد.
حال در فرض اينكه وديعه را همچنان در بانك نگهداشته باشد، زمان بررسى استطاعت مالى و جانى، زمانى خواهد بود كه شخص بهسال نوبتش وارد شده و كاروانها ثبتنام از حايزين شرايط را آغاز كرده باشند. اگر در چنين زمانى، از هر لحاظ، خود را مستطيع مىداند، حج بر او مستقر شده و واجب خواهد بود و اگر حتى مقدارى از شرايط استطاعت را دارا نباشد، مستطيع نخواهد بود و اگر چنين شخصى با اصرار و احساس علاقهمندى، به حج برود، از حَجّةالاسلام كفايت نخواهد كرد؛ يعنى اگر در سالهاى بعد مستطيع شد بايد به حج برود.
نظر فقيهان نسبت به استطاعت در وضعيت حاضر
مسألهاى كه مسلمانان ايران در موضوع استطاعت حج با آن روبهرو هستند، همان است كه در بالا بدان اشاره كرديم، امّا اينكه فقيهان شيعه در شرايط مذكور، نسبت به مسأله چه حكمى دارند، در اكثر رسالهها و استفتائات، جز سكوت به چيزى نمىتوان رسيد، مگر در «تحريرالوسيله» كه مىنويسد:
«لو كان عنده ما يكفيه للحجّ، فإن لم يتمكّن من المسير لأجل عدم الصحّة في البدن أم عدم تخلية السّرب، فالأقوى جواز التصرف فيه بما يخرجه عن الاستطاعة» .
اگر نزد او مالى باشد كه براى حجش كفايت مىكند، چنانكه به علت سالم نبودن خودش يا باز نبودن راه نتواند حج برود، اقوى آن است كه تصرف در آن مال، بهطورى كه او را از استطاعت بيندازد، جايز است:
«. . . والظاهر جواز التصرّف لو لم يتمكّن في هذا العام، و إن علم بتمكّنه في العام القابل، فلا يجب إبقاء المال إلى السنين القابلة» . 1على ا صدق الله العظيم لامى ي الحمد لله ا تمهيد والفضل ا صدق الله العظيم لامى
از شرايط استطاعت آن است كه واجبِ مهمتر و مقدمترى بر حج وجود نداشته باشد وگرنه استطاعت محقّق نخواهد شد