101باقى ماند؛ چراكه مكه و كعبه تا آن زمان در دست مشركان و سران قريش بود. از اينرو، مراسم حج بر همان اساس جاهليت انجام مىگرفت. پيامبرخدا صلى الله عليه و آله در سال ششم هجرت با نزول آيۀ أتِمُّوا الحَجَّ والعُمرَةَ 1تقريباً با 1400 نفر از مدينه بهقصد حج خارج شد و در مسجد شجره محرم گرديد. اما از آنجاكه مكه هنوز در سيطره و سلطۀ مشركان بود، جلوى كاروان حج را گرفتند كه منجر به صلح حديبيه گرديد 2و آيۀ مباركۀ: لَقَدْ رَضِيَ اللّٰهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبٰايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ 3در آن زمان نازل شد. پيامبر صلى الله عليه و آله با اصحاب خود به مدينه برگشتند، اما براساس يكى از بندهاى صلح حديبيه، پيامبر در سال بعد، تقريباً با 2000 نفر و هشتاد شتر قربانى، عمرةالقضاء را انجام داد 4و مسلمانان، با شكوه و جلال خاصى لبيكگويان، در حالىكه عبداللّٰهبن رواحه شتر پيامبر را در دست داشت، وارد مكه شد و قريش براى اينكه اين صحنه دشوار را نبينند مسجدالحرام را خالى و برفراز كوه ابوقبيس به تماشا ايستادند. پيامبر سواره وارد مسجدالحرام و سواره طواف نمود و بعد از پايان عمره، به مدينه برگشتند و اين نخستين عمرهاى بود كه در اسلام رسماً انجام پذيرفت.
عمرۀ رسمى دوم 5در سال هشتم هجرت، در فتح مكه انجام گرفت كه پيامبر در اين سال همچون ابراهيم خليل، مشغول پاكسازى حريم قدس كعبه از بت و بتپرستى شد و با تلاوت آيۀ: وَ قُلْ جٰاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْبٰاطِلُ 6بتها را يكى پس از ديگرى به زمين كشيد.
اما نخستين حج واجب كه بعد از بعثت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بهطور رسمى انجام گرفت، در سال نهم پس از هجرت بود كه به دلايلى، خودِ پيامبر در آن شركت نكرد و اميرالحاج در آن سال حضرت على، امير مؤمنان عليه السلام بود و در اين سال بود كه سورۀ برائت نازل شد و پيامبر صلى الله عليه و آله به على عليه السلام مأموريت داد كه براى اعلام جدايىِ كاملِ مرز توحيد از شرك و كفر و جدايى صفوف مسلمانان از صفوف كفار، چند آيه از اوايل سورۀ برائت را همراه با قطعنامهاى در مجمع عمومى حج براى مردم قرائت كند و اين سال از يك طرف آخرين سال شركت مشركين در مراسم حج بود و از سوى ديگر، نخستين سالى بود كه مسلمانان و مشركان، با هم مراسم حج برگزار انجام كردند.
اما بزرگترين و شكوهمندترين حج در اسلام، در سال دهم هجرت واقع شد، كه پيامبر خدا در آن شركت كرد 7و مناسك و اعمال واقعى حج را در عمل به مسلمانان آموزش داد و فرمود: «خُذُوا عَنِّيمَنٰاسِكَكُمْ» ؛ همانگونهكه در مورد نماز فرمود: «صَلُّوا كَمٰا رَأَيتُمُونِي أُصَلِّي» .