102
ابتدا و انتهاى اين مراسم، با مجموع خطبههاى آن حضرت در جوامع روايى و تاريخى فريقين نقل شده است. تلاش پيامبر در اين حج، اين بود كه مناسك حج را از آلودگىهاى شرك جاهلى و بدعتها و خرافات پاك كند و اين اوّلين حجى بود كه هيچ مشركى حق شركت در آن را نداشت. از اينرو، تمام ويژگىهاى حج جاهلى نفى و محتواى توحيدى حج در قالب مناسك حج به وسيلۀ پيامبر مكرّم اسلام در عمل و منطق بيان شد و هرگونه امتيازطلبى و تبعيض لغو و حتى اختلافات ظاهرى بركنار گرديد و همه با يك شكل و يك لباس و يك نوع عمل، به انجام مناسك حج پرداختند و بدينوسيله افزون بر تعليم صحيح مناسك حج، عظمت اسلام و مسلمانان به نمايش گذاشته شد و اين اوّلين و آخرين حجى بود كه شخص پيامبر در جمع مسلمانان شركت كرد، اما در اينكه پيامبر چند حج و عمره انجام داد، اختلاف نظريه وجود دارد و در بعضى روايات، تا 20 حج براى پيامبر ذكر شده كه حضرت مخفيانه انجام داده است؛ چنانكه فرمود: «حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ ص عِشْرِينَ حَجَّةً مُسْتَسِرَّةً» . 1همچنانكه در سال وجوب حج در اسلام هم اختلاف وجود دارد كه آيا در سال ششم هجرت با نزول آيۀ: وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّٰهِ 2واجب شد يا در سال نهم و يا در سال دهم با نزول آيۀ: وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ 3كه پيامبر تصميم به حج گرفت.
ب: حج در زمان امامان معصوم عليهم السلام
از آنجاكه امامان معصوم تجسّم خط راستين اسلام ناب محمدى و وارثان صالح پيامبر و احياگر سنت رسولاللّٰه و مروّج فرهنگ اصيل اسلام و حافظان زحمات رسول مكرّم اسلام و. . .