106مناسك حج، در سليمانيه، حكيم اوغلو:
ش725 و سليمانيه، بغداد يازما باغيشلر:
ش877 موجود است.
تلفيق مناسك و فضايل حرمين نيز در برخى از اين آثار رعايت شده كه از جمله مىتوان به كتاب «مجامع المناسك في نسك الحج و فضائل الحرمين» از رحمتاللّٰهبن خليلالرحمان اشاره كرد كه در سال 1289، در استانبول به چاپ رسيده است.
بايد توجه داشت كه مقصود از مناسك، تنها احكام مربوط به فريضۀ حج است، اما احكامى نيز وجود دارد كه به نوعى مربوط به حرمين و مسائل خاص آنها است. در اين مورد هم آثارى وجود دارد. براى نمونه احكام مربوط به تجديد بناى كعبه و اصلاح و تعمير آن و ديگر امكنۀ مقدس است.
احكام اين مسائل را گاه در كتابهاى تاريخ ابنيه و اماكن مىآوردند. نمونۀ ديگر، احكام ساختن بنا در منا و يا اجارۀ خانه در مكه و حتى احكام سدانةالبيت است. نماز در كعبه و يا حجّ اكبر نمونههاى ديگر از اين دست است. در آن دوره، در بيشتر اين زمينهها، كتابهايى نوشته شده كه بيشتر به زبان عربى است.
در مقدمۀ آثار مناسكى، به آداب حج نيز پراختهاند. در بخش آداب حج آموزشهاى ويژۀ سفر به حاجيان داده مىشد؛ مانند اينكه: حاجى در سفر حج بايد چگونه دوستانى را برگزيند. چه چيزهايى را براى حفظ سلامت خود رعايت كند. چگونه وارداماكن مقدس، بهخصوص مسجدالحرام و مسجد النبى شود. چه دعاهايى را بخواند و. . . .
نويسنده در مقدمۀ اثرش يادآور مىشود كه هدفش از نگارش كتاب چيست و براى مثال تصريح مىكند كه نسخۀ پيشين از ميان رفته است - شايد در راه حج - و اكنون بارديگر آن را تحرير مىكنم و يا اينكه مثلاً به تركى نوشتيم تا مورد استفادۀ عموم مردم قرار گيرد و. . . .
اكنون براى نمونه، بخشى از متن تركى مقدمۀ كتاب «منازل الطريق الى بيت اللّٰه العتيق» را كه همزمان، مناسك و منازل حج است، نقل مىكنيم. مؤلف در برگ 2 - آ مىنويسد:
«وقتى كه اللّٰه تعالى بو ضعيف و مقصّر قولونا محضا فضل احسانندن بيت شريفينين زيارت اتمسون روزى قلوپ بعدده حجّةالاسلام نيجه حجا دخى ميسر اىلدو و ساكن حرم شريفى و جيرانى