94مى‌آوردند. اما اين مكان مقدس در زمان جاهلى با 360 بت تزيين شده بود و زنان و مردان، با حالت عريان؛ همان‌گونه كه خداوند آنان را خلق كرده بود، در برابر اين بتها مى‌ايستادند تا از گناهان و خطاها پاك شوند! آنان از گناهان و خطاها پاك مى‌شدند، همان‌گونه كه خود را از لباس رهانيده بودند. 1توضيح مسبوطى از مكه
بيركهارت بعد از آنكه به قداست، ارزش و القابى كه همۀ اعراب به مكه مى‌دادند و نامهاى آن مثل «ام‌القرى» ، «المشرفه» و «البلد الأمين» اشاره مى‌كند، به توصيف تمامى اطراف بيت‌اللّٰه پرداخته، مى‌نويسد:
«اين شهر مساحتى بالغ بر 1500 گام را در بر مى‌گيرد؛ يعنى از محلّۀ الشبيكه تا پايان المعلاّ. اما تمام منطقه‌اى كه مكه ناميده مى‌شود، مساحت بيشترى دارد و از منطقۀ جرول (ابتداى ورودى جادۀ جده) تا ناحيۀ المعيده در مسير طائف را شامل مى‌شود. مساحت اين منطقه 3500 گام است. اما ارتفاع كوههاى وادى، كه اعراب آن را وادى مكه يا وادى بكه گويند، از 200 تا 500 گام است با زمينى بى‌گياه و درخت، كه سمت جنوب آن سراشيبى است و آن را المسفله مى‌نامند. از اين رو، بارانهاى نامنظم كه در مكه مى‌بارد، به جنوب مسفله مى‌ريزد. در وادى، كه آن را وادى الطرفين مى‌نامند و بيشتر شهر در آن جاى گرفته است.»
بيركهارت مى‌افزايد:
«مى‌توان از مكه به‌عنوان شهرى زيبا ياد كرد؛ زيرا خيابان‌هايش از خيابانهاى شهرهاى ديگر كشورهاى شرقى وسيع‌تر، خانه‌هايش مرتفع‌تر و از سنگ ساخته شده است. با پنجره‌هاى متعددى كه به خيابان مشرف بوده و چشم‌انداز وسيعى دارند و انسان از ديدن آنها از حيات لبريز مى‌شود، بر خلاف ساختمان‌هاى مصر و سوريه كه بيشتر به راه و كوچه‌اى مشرف نيستند.
خانه‌هاى آن مانند منازل جده است كه بيشتر آنها 3 طبقه ساخته شده است.»
او در ادامه نوشته است:
«مكه از همه طرف باز است، اما كوههاى مشرف به آن، مانع و حصار طبيعى براى مقابله با دشمن است و مى‌توان به‌طور اساسى دشمن را از آن منطقه دفع كرد. از زمانهاى گذشته 3 ديوار در اطراف شهر بود كه آن را حفظ مى‌كرد.» 2بيركهارت توضيحات ديگرى نيز افزوده است؛ از جمله در مورد تأمين آب آشاميدنى ساكنان مكه از چاه زمزم و قنات زبيده، كه در طول تاريخ بارها بازسازى و ترميم شده، مطالبى نوشته است. نوشته‌هاى بيركهارت چنين نشان مى‌دهد كه او محله‌هاى مختلف را، كه توصيف كرده،