216
ملاحظه: گفتنى است كه عربستان براى شهروندان خود و همچنين اتباع خارجى مقيم عربستان شرط سفر حج را 5 سال يكبار تعيين نموده است و اين قانون به منظور كنترل حج و عدم ازدحام جمعيت اتّخاذ شده است. طبعاً افرادى كه در عربستان زندگى مى‌كنند و براى رفتن به سفر حج نيازمند ويزا نيستند و ديگر مشكلات سخت مسلمانان خارج عربستان را ندارند، به راحتى مى‌توانند از انديشۀ حج بگذرند. راه‌هاى كوهستانى و پوشش‌هاى تجارى، خدمات و. . . از امكاناتى است كه شهروندانِ عربستانىِ مشتاق حج را از اين سفر روحانى بى‌نصيب نمى‌سازد. البته طبيعى است كه سخت‌گيرى‌هاى اعمال شده از ناحيۀ حكومت عربستان نسبت به حجاج خارجى و سهميه‌بندى حج كشورها نسبت به حجّاج داخل عربستان تفاوت دارد و اعمال كنترل براى داوطلبان داخل به سهولت امكان پذير نيست.
(المدينه، ش 13122)
زيارت حجّاج مغربى از قدس
دربارۀ خبر منتشر شده از جانب وزارت اوقاف و امور اسلامى مراكش، مبنى بر تصميم 24 حاجى مغربى براى سفر به فلسطين و زيارت قدس، گفتگويى با دكتر احمد هيكل وزير سابق فرهنگ مصر انجام گرفت كه وى در بخشى از اين گفتگو مى‌گويد:
«سفر تعدادى حاجى به قصد زيارت قدس، داراى ابعاد سياسى، دينى و اقتصادى است، هر چند ممكن است بعضى تصوّر كنند كه اين مسأله به نفع قضيۀ فلسطين است و تقويت ارتباط بين مسلمانان داخل فلسطين اشغالى با خارج را فراهم مى‌سازد و زيارت مسجدالاقصى از تحريم آن بهتر است و. . . ليكن بسيارى بر اين باورند كه اين قبيل زيارت‌ها به ضرر قضيۀ فلسطين تمام مى‌شود؛ چرا كه موجب آبرو بخشيدن به رژيم اشغالگر قدس، در نزد افكار عمومى است و نوعى تلاش براى دموكراتيك جلوه‌دادن اسرائيل تلقّى مى‌شود كه مثلاً براى ورود مسلمانان به داخل سرزمين فلسطين مجوّز مى‌دهد و مانع ارتباط مسلمانان با يكديگر نمى‌شود.
گروهى نيز بر اين باورند كه اين زيارت و ديدار به رشد اقتصاد رژيم صهيونيستى كمك قابل توجّهى مى‌كند.