18«ثاب اليه عقله، اى: رجع اليه» ¹جصاص (متوفّاى سال 370 هجرى) در كتاب «احكام القرآن» ذيل بحث از آيۀ وَ اِذْ جَعَلْنَا اْلبَيْتَ مَثٰابَةً لِلنّاسِ. . . در بارۀ «مثابه» نوشته است ²«قال أهل اللغة: اصله من ثاب يثوب مثابة و ثوابا: اذا رجع. انّما دخل التاء عليه للمبالغة، لما كثر من يثوب اليه كما يقال: نسّابة، علاّمة، سيّارة.» كثرت رجوع، از آن جهت است كه مردم همه ساله بدان جا مى‌روند و بازگشت بدان جا را دوست دارند. ³ابن عربى (متوفاى سال 543 هجرى) در بحث از آيۀ وَ اِذْ جَعَلْنَا اْلبَيْتَ مَثٰابَةً لِلنّاسِ. . . نوشته است: ⁴فضل خدا، شامل تمام مردم است كه كعبه را «مثابة للنّاس» قرار داده و نه براى عرب تنها و قبيلۀ قريش فقط.

شيخ طبرسى در «مجمع‌البيان» و شيخ ابوالفتوح رازى در تفسيرش و اسماعيل بن كثير دمشقى (متوفاى سال 774 ه‍.) در تفسير خود از قول ابن عبّاس و بيضاوى (متوفاى سال 791ه‍.) در تفسيرش «أنوارالتنزيل و أسرار التأويل» و سيد هاشم بحرانى (متوفّاى سال 1107 يا 1109 ه‍.) «البرهان فى‌تفسيرالقرآن» و سيد عبداللّٰه شبّر (متوفاى سال 1242 ه‍.) در تفسيرش و جلال‌الدين محمد بن احمد و جلال‌الدين عبدالرحمن بن ابوبكر سيوطى در تفسير معروف خود به نام «تفسير جلالين» و فيض كاشانى در تفسير صافى و ديگر مفسران، همگى ذيل آيۀ: وَ اِذْ جَعَلْنَا اْلبَيْتَ مَثٰابَةً لِلنّاسِ. . . نوشته‌اند. ⁵«مثابة» ؛ مرجع و محلّ عود است. يا «مرجعا يثوبون اليه من كلّ جانب» ⁶و يا «مرجع و محل عود يا موضع ثواب» و يا «مرجعا يثوب اليه اعيان الزوّار» و يا «مثابة للناس» ؛ يعنى «مجمعا للنّاس» و يا «مثابة للناس» ؛ «مرجعا يثاب اليه كلّ عام» و يا «المثابة؛ العود اليه» كه اگر خوب دقّت شود به اين نتيجه مى‌رسيم كه «مثابة للنّاس» ؛ يعنى مرجعى كه همه ساله مردم بدان جا براى كسب ثواب، مراجعه مى‌كنند و نياز هر حاجت مندى برآورده مى‌شود؛ يعنى «لا ينصرف عنه منصرف و هو يرى انّه و قد قضى منه وطرا» .

و شاعر هم در اين باره، خوب گفته است:

جعل البيت مثاباً لهم ليس منه الدهر يقضون الوطر ⁷
در واقع همان معنايى را كه نويسندۀ كتاب «لسان التنزيل» ؛ (زبان قرآن) در قرن چهارم