64
4 - چهارمين اشكال نويسنده:
«محتمل است اقربيت به منا در امر ذبح، نقش داشته باشد. وقتى اين احتمال داده شد امر داير مىشود بين تعيين وادى محسّر و تخيير ميان وادى محسر و ساير امكنه و در دوران بين تعيين و تخيير عقل حكم مىكند به احتياط و اخذ به آن فردى كه احتمال تعيّن دارد؛ زيرا تنها در اين صورت است كه فراغ يقينى حاصل مىشود.» 1نقد و بررسى: كسى كه وادى محسّر را جزو منا نمىداند، وجهى ندارد كه اقربيت به منا و تعيّن وقوع ذبح در وادى محسّر را محتمل بداند؛ زيرا از نظر چنين شخصى، شرط صحت ذبح آن است كه در منا واقع شود و وقتى تحقق چنين شرطى ممكن نباشد، تمام مكانهاى غير از منا؛ اعم از دور و نزديك، با هم يكسانند و لذا اصلاً دوران امر بين تعيين و تخيير پيش نمىآيد. به عبارت ديگر: وجهى براى احتمال مراعات اقربيت نيست و احتمال بدون وجه نيز اصلاً مورد توجه قرار نمىگيرد.
آرى، از ديدگاه نظريۀ مورد بحث ما اگر در مذابح جديدى كه در وادى محسّر قرار دارند بتوان ذبح را با رعايت شرايطش و بدون اسراف انجام داد، مسلّماً بر انجام ذبح در مكانهاى دورتر همچون وطن شخص حاجى، اولويت و ترجيح دارد ليكن الزامى نيست:
«نعم، لا ريب في أنّ الأولى رعاية الأقرب فالأقرب ولكن هذا اذا امكن ايقاع الهَدْى مَعَ شرائطه الواجبة التي منها اِشباع المساكين و اِطعامهم لا ما اذا كان هذا الأمر معتذراً في وادى محسّر ايضاً.» 2بعضى كوشيدهاند براى لزوم رعايت اقربيت به مناو تعين وقوع ذبح در وادى محسر، به هنگامى كه ايقاع ذبح در منا ممكن نيست، وجوهى ارائه دهند كه در ذيل به نقد و بررسى آنها مىپردازيم:
الف - استناد به موثقۀ سماعه از امام صادق صلى الله عليه و آله:
«قلت لأبى عبداللّٰه عليه السلام: اذا كثر الناس بمنى و ضاقَتْ عليهم كيف يصنعون؟ فقال: يرتفعون الى وادى محسّر» 3
گفته شده كه متفاهم عرفى از اين روايت، آن است كه وادى محسر بدل اضطرارى منا است نسبت به تمام اعمالى كه در منا انجام مىگيرد؛ اعم از وقوف و ذبح، بنابراين اگر حجاج