97آمدند68 و زنان و كودكانشان را نيز همراه خود بردند، اما اموال و سلاحهايشان از آنِ پيامبر صلى الله عليه و آله شد.69 بعد از آن كه خداوند سبحان در قرآن كريم پيامبر صلى الله عليه و آله را از حقيقت دشمنىهاى يهود با اين آيه آگاه كرد: «إنّ الَّذين كفروُا سَواءٌ عَلَيْهِم أأنْذَرتَهُم أمْ لَمْ تُنذرهم لا يُؤْمِنُون»70 او آن اقدامات را دربارۀ يهود اجرا كرد. به طورى كه نقل شده، اين آيه دربارۀ يهود مدينه كه در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله در اطراف مدينه ساكن بودند، نازل شده است و توبيخى است بر بىايمانى آنها به پيامبر صلى الله عليه و آله و انكار او، با اين كه به او آگاهى داشتند.71
بنى نضير نيز اشتباه بنى قينقاع را با شكستن پيمان و اعتماد بر عبداللّٰه بن ابى كه مردى ضعيف و منافق بود، تكرار كردند و در مشورتشان از دستورات وى پيروى نمودند. و در قلعههاى خود متحصن شدند، به اين اميد كه او باده هزار مرد به آنها كمك كند.72 آنها نيز در تبعيد، به شام رفتند و با خود به اندازه يك بار شتر از وسايل را، به استثناى اسلحه، بردند.73
بنىقريظه نيز پنداشتند كه نيروى احزابِ محاصره كنندۀ مدينه در برابر محمد صلى الله عليه و آله، ياران خوبى براى آنها خواهد بود. به اين جهت عهد خود را شكستند و با دشمنان مسلمانان همپيمان شدند.74
پيامبر صلى الله عليه و آله نقض عهد بنىقريظه را، آن هم به اين شكل، خيانتى بزرگ دانست كه جزاى آن مرگ است و اين جزا را مستحق هفتصد و پنجاه مرد جنگجوى آنها دانست.75 پيامبر صلى الله عليه و آله زنان و كودكان را زنده نگه داشت، اما اسيران مسلمانان تلقّى شدند.76
چنين اقداماتى؛ اعم از قتل و تبعيد كه پيامبر صلى الله عليه و آله دربارۀ بنىقريظه، بنىنضير و بنىقينقاع اتخاذ نمود، اقدام سياسى و امنيتى بود كه امنيت اجتماع مسلمانان مدينه آن را اقتضا مىكرد و پيشبرندۀ آن تعصب دينى يا ريشه دارى و اصالت نبود.
پيامبر صلى الله عليه و آله آزادى دينى يهود را ضمانت كرده بود77 و با آنها مانند گروهى در اجتماع عمل كرده بود كه احياناً با مسلمانان از طريق خويشاوندى مرتبط بودند.78 همانطور كه اين اقدام، بقيه گروههاى يهودى مدينه را شامل نشد؛ چه كسانى كه دين اسلام را پذيرفته بودند يا كسانى كه تا آخر بر دين خود باقى ماندند.
[
يهود عنصرى غيراسلامى در جامعۀ مدينه
]
براى اين كه سخن ما دربارۀ يهود، كه