136تقصير و شب را به روز آوردن در حالت بيم و اميد و با ذهنيّت و روحيه و انديشۀ مجاهد خستگى ناپذيرى كه سه روز متوالى (به نشانۀ جدّيت و پشتكار و تداوم نبرد، تا مرحلۀ نهايى پيروزى قطعى بر دشمن) ، جهاد خود را با نشاط و اميد و سخت كوشى و پايدارى ادامه مى‌دهد.
تمرينى زيبا براى تلقين روح جهاد با دشمن. . . جمرات سه‌گانه، الگوى پليدى و ناپاكى‌اند.
در اينجا ابراهيم خليل عليه السلام با وسوسۀ شيطان درآويخت و با او نبرد كرد و او را مغلوب ساخت.
اين، سنگ‌پرانى بى‌معنا به يك جرثومۀ برآمدۀ بدتركيب نيست. اين، آماده‌سازى نمونه‌وار بشر، براى نبردهاى سهمگين و مكرّر روزانه در عرصۀ زندگى است.
قربانى، سنّت بزرگ ابراهيم خليل و يادگار هميشه جاويد فِداى اسماعيل است. به ياد داشته باش كه: فردى سالخورده كه ساليان پربركت عمرش را در تلاش و رزم و هجرت و ترك مال و اولاد گذرانده، اينك، در اواخر عمر - درحالى كه تمام اميدش به فرزند دلبندى است كه بر سر پيرى شمع شبستان زندگى‌اش شده - مأمور مى‌شود فرزند اميد خويش را براى خدا قربانى كند. . . و وقتى ابراهيم، به سوى مأموريت خود گام صدق برداشت و با تمام جان از سر فرزند گذشت و بر گلويش كارد كشيد، به فرمودۀ قرآن: وَنادَيناه اَنْ ياابراهيم قدصدّقتَ الرؤيا، انّا كذلك نَجزِى المحسنين وفَدَيناه بِذِبحٍ عَظيم ؛ برايش ندا آمد و مأمور به ذبح گوسفند به جاى فرزند شد.
حجرالاسود:
حجر الاسود، اين سنگ سياه معمولى، بى‌هيچ مزيّت طبيعى و ساخت رمزوار و ناشناخته، به عنوان «يمين‌اللّٰه» (دست بيعت خدا) معرفى شده است. حجرالاسود، به مَثَل، چونان پرچم است كه در بافت و ساخت ظاهرى، تفاوتى با نظاير خود ندارد؛ امّا رمز و نشان گوياى همگى تاريخ و موجوديّت و شرافت يك ملت است.
حجر، در تصوّرى ديگر، قلب بيت است كه گويى هر چه قدس و جلال و معنويّت و جذبه شكوه است، از همين عنصر كوچك به سراسر بيت تزريق مى‌گردد. . . و بيت نيز به نوبۀ خود نسبت به مسجد و مسجد به مكه و مكه به حرم و حرم به سراسر جهان همين موقعيت را داراست. . . قلب معنويت در حجر مى‌تپد و از آنجا به بيت، جريان مى‌يابد. . . كعبه، خود قلب