39تاريخ به ما نشان مىدهد كه سهيل بن عمرو در دعوى خود كاملاً صادق بود و تنها از روى جهل و نا آگاهى با اسلام معارضه مىكرد. اما هنگامى كه دريافت پيامبر در رسالت خود صادق است، به آن حضرت ايمان آورد و تمام زندگى خود را در خدمت اسلام نهاد. به گواهى تاريخ سهيل پس از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله نيز در موضع صدق پا برجا بود و هنگامى كه قريش مىخواستند راه ارتداد بپيمايند او پايدارى خود را به ثبوت رسانيد.
رجعت تاريخ شرك
بار ديگر زمان به عقب برگشته و همانند عصر ابراهيم كه شرك بر انديشۀ بشر حكمفرما بود، امروز كفر و الحاد بر انديشۀ جهانى سيطره يافته و اگر در گذشته انسان در قالب شرك مىانديشيد امروز در قالب الحاد فكر مىكند. حقيقت اينست كه ماجراى عصر كنونى همان ماجراى اعصار پيشين است با اين تفاوت كه آن روز شرك حاكم بود و امروزه الحاد. و مهمترين وظيفه اسلامى امروز در هم كوبيدن اين تفكر الحادى است و ناگزير بايد حملهاى ديگر با همان راه و روش پيشين عليه كفر و الحاد آغاز گردد. و بايد گروهى ديگر براى قربان شدن مهيا گردند و بايد گروهى ديگر فرزندان خود را در صحرا اسكان دهند تا تاريخ را تجديد كنند و همانگونه كه پايان دادن به نسل شرك قربانى مىطلبيد امروز نيز براى خاتمه دادن به دورۀ الحاد قربانى نمايند. «حج مبرور» حجى است كه با اين ايده و آرمان و اراده و تصميم در سرزمين مقدس انجام شود.
حقيقت اين است كه عمل حجگزار پس از پايان گرفتن اعمال و مناسك حج خاتمه نمىيابد بلكه پايان حج آغاز كار اين سفر است با اهميتى افزونتر. وحج كننده همواره اين كلمات را بايد بر زبان داشته باشد: «لبيك أللّٰهمَّ لبيك» مفهوم اين كلمات چيست؟ اينها كلماتى است كه از عهد بنده با خداى خود سخن مىگويد، معاهدهاى كه پايان ندارد؛ همچنانكه عبادت حج. بنابراين كسى كه از مراسم حج باز مىگردد، پيمانى با خداى خود بسته و برگشته است و بر اوست كه رويۀ خود را با دوران قبل از حج تغيير دهد و عملى را بياغازد كه با دوران جديد و عهدى كه با خداى بسته همسو باشد. بازگشت از حج بازگشتى است همراه با عهد و پيمان و عمل به مقتضاى آن با مسؤوليتى سنگينتر و تعهدى بيشتر.
معاهدۀ حج چيست؟ تصميم بر اعادۀ تاريخ و آمادگى براى تجديد حيات ابراهيمى.