95مزدكيان توسط خسرو اول، فضاى اجتماعى و سياسى ناشى از آن سركوب، نفس مطرح شدن پرسشها و ترديدهاى توسط مزدك در آئين زردشت مىتوانسته است زمينۀ منطقى طرح آنگونه پرسشها و تشكيكها توسط روزبه باشد. گرچه برخى محققين بدون اين كه مستند قابل قبول و حتى كوچكترين مستند قابل ذكرى را مطرح كنند. از مزدكى بودن روزبه در دوره نخست زندگىاش در ايران سخن گفتهاند. 1نكته ديگرى كه برانگيزۀ روزبه در جستجوى مسائل مىافزود. شيوه پدر روزبه - دهقان جى - بود كه برغم مهر و دوستى بسيار كه روزبه را مثل دختران جوان در خانه نگاه مىداشت و عملاً سدّى در راه جستجو و شناخت و آشنايى او با جامعه فراهم كرده بود. سلمان از خانه ماندنش تعبير به زندانى بودن در خانه نموده است. آيا پدر روزبه نگران فرزند عزيز خود بوده و نمىخواسته است در معرض دنياى پرتحول و شبهه برانگيز خارج خانه قرار گيرد؟
از سوى ديگر او از طرف پدرش مسؤول نگهبانى از آتش است كه نميرد. دهقان جى بدون توجه به آتش سوزان ديرينى كه در جان پسرش شعله مىكشد، بدون دغدغه نسبت به فرو مردن چنان آتشى روزبه را نگهبان جسم آتش و صورت آتش كرده بود.
دهقان جى، به عنوان كارگزار حكومت، نگران بوده است كه مبادا فرزندش گامى بردارد يا باورى پيدا كند كه مخالف و مغاير موقعيّت او باشد. راه آسان؛ يعنى حبس روزبه در خانه را برگزيده است. گاهى هم اگر به ضرورت، روزبه از خانه بيرون مىرود او با دغدغه در انتظار فرزند مىماند.
نكتۀ بسيار با اهميت، مسؤوليت سلمان در نگهبانى از آتش است. او به صراحت مىگويد آن چنان در آئين زردشت كوشيد تا نگهبان آتش شد. براى نگهبانى آتش يا به تعبير متون كهن آذربان مىتوان دو فرض را در نظر گرفت.
1 - سلمان از آتشكدۀ خانوادگى خود نگبهانى مىكرده است، 2 - او نگهبان آتشكدۀ جى بوده است. چنانكه مىدانيم ايرانيان هم آتشكده خانوادگى داشتند و در خانه خود آتش افروختهاى را پاس مىداشتند و نيايش مىكردند و هم آتشكدههاى شهر و منطقه خويش كه برخى از آنان شهرت بسيار داشتهاند. نكته جالب اين است كه آتشكده خانوادگى در يونان و رم و هند نيز وجود داشته است. «تجسّم آتش خانواده يا اجاق خانواده در يونان باستان الهۀ