56مصرف كرد بطورى كه در بازگشت، مجبور به قرض شد. و هيچ فرصتى را براى تبليغ امپراطورى وسيع و پرقدرتش از دست نداد. در نتيجه چنين عملى قدرت و ثروت حكومت مالى نه تنها براى سرتاسر جهان اسلام بلكه براى اروپائيان نيز شناخته شد.
«شخصيت و موقعيّت» ، ارزش عملى دارد منسا موسى خوب به آن پىبرده بود و در توانش بود كه روابط دوستانه خود را با حاكمان شمال آفريقا مستحكم كند، بويژه با سلطان فاس (Faz) ؛ مركز تجارى مهم مغرب. اين همكارى، ثروت، حكومت شايسته و رشد اسلامگرايى را در مالى به همراه داشت بنابراين تشويق تجارت بين مالى و شمال آفريقا در دوران پادشاهى منسا موسى يكى از بزرگترين كاميابيها بود.
بطور حتم، منسا موسى حاكمى بود كه مسؤوليّت جا اندازى اسلام، بعنوان دين رسمى شهرهاى مالى را برعهده داشت و خود به تقوا و ديندارى مشهور بود. وى در انجام اصول پنجگانۀ 1اسلام جدّى بود؛ نمازهاى يوميّه پنجگانه را بجاى مىآورد، در نماز باشكوه جمعه شركت مىجست؛ در طول ماه مبارك رمضان روزه مىگرفت، زكات اموالش را مىپرداخت و حج انجام مىداد. وى عيد پايان ماه رمضان را به جشن ملّى تبديل كرد. به اجبار مساجدى در چندين شهر بنا كرد. احتمالاً اصرار وى براى آن بود كه مسلمانان مالى تا حدودى كه شناخت دارند و برايشان عملى است طبق اسلام حقيقى به عبادت بپردازند. به خاطر حمايت و پشتيبانى كه از علما انجام داد، تشويقهاى وى از اسلام به حوزه آموزش و علم نيز گسترش پيدا كرد. اين تشويقها از علماى با شخصيت تنها در راستاى مطالعات و آموزش علوم اسلامى آنان نبود بلكه شامل جذب انديشمندان از ديگر نقاط جهان اسلام نيز مىشد، به همين خاطر تيمباكتو (Timbuktu) به يكى از مشهورترين مركز علماى اسلام در جهان تبديل شد و اين عمل داراى ارزش فراوان بود؛ از آن جمله رسميّت يافتن ادبيّات و زبان عرب در اداره امور دولتى و همچنين پيشبرد و اصلاح روابط سياسى و تجارى با شمال آفريقا.
مطالعات آموزشهاى اسلامى، تنها موجب بالا رفتن اسلام در مالى نگشت، بلكه موقعيّت بيرونى مالى را نيز بالا برد و گسترش داد. روابط اسلامى منسا موسى با شمال آفريقا در بخش معمارى نيز موجب پيشرفتهاى مهمّى براى مالى شد. وى در بازگشت از مكّه، شاعر و معمار اندلسى به نام ساحلى را به همراه آورد. ساحلى قصر زيبايى براى منسا موسى در تيمباكتو و تعدادى مسجد در شهرهاى مالى از جمله تيمباكتو و گاؤ (Gao) ساخت. شيوه