26
«ليشهدوا منافع لهم»
احكام و شرايع اسلام، رحمت است براى جهانيان و دربردارندۀ خير و متضمن مصالح انسانها و فضل و رحمت خداوندى در تار و پود آن تعبيه شده است. آنكس كه بدان مؤمن باشد هدايت يابد و آن كه بدان عمل كند خوشبخت گردد و هر كس بدان پايبند شود شاهد رستگارى را در آغوش كشد و هر كه از آن روى برتابد به انحراف و ضلالت و حيرت و گمراهى درافتد.
تمام آنچه در اين آيين بزرگ آمده، برگرفته از اعتقاداتى است كه بر توحيد خالص حق تعالى و تنزيه مطلق او مبتنى است، عباداتش صيقل جانها، تهذيب نفوس، پيرايش طبايع، تربيت كننده قلبها، هدايتگر انديشهها و اصلاحگر فرد و جامعه است. معاملاتش برپايۀ حق و عدل و نظامى متقن واستوار است، اخلاق و فضائلش استقامتبخش گژىها و اصلاح كنندۀ هواهاى نفسانى است و اميال و شهوات را به بند مىكشد، عواطف را شكوفا مىسازد، محبت و خير و صلح و صفا را در جانها مىپرورد و هدايت و استقامت و آرامش نفس و سلامت جامعه انسانى را تضمين مىكند.
بدينسان عقايد و شرايع و اخلاق و آداب و معاملات اسلام با انسجام و هماهنگى كه دارد تحققبخش اهداف و مقاصد عاليۀ انسانى است و هدف نهايى و كلى آن تهذيب نفوس و تربيت صحيح؛ يعنى انسانسازى است و در اين ميدان رهآورد ارزشمند معنوى و اندوخته عظيمى را در اختيار دانشوران و دانشپژوهان و دولتها و ملتها قرار مىدهد كه شرح اين اهداف و مقاصد و ويژگىهاى آن مستغنى از تذكر و توضيح است؛ بعنوان مثال: در زمينه عبادات و فرايض دين چون نماز، روزه، زكات و حج، قرآن كريم به اهداف عاليه انسانى آن اشاره كرده و از نقشى كه هر يك در تهذيب و تربيت و انسانسازى دارد، سخن مىگويد.
در خصوص نماز و نقش تربيتى آن مىفرمايد: «ان الصلوة تنهى عنى الفحشاء و المنكر» 1و بدين ترتيب هدف نماز را در تزكيه و تهذيب نفس و نقش بازدارندگىاش را از زشتىها و منكرات خاطرنشان مىسازد.
و درباره زكات مى فرمايد: «خذ من أموالهم صدقة تطَهَّرُهم و تزكّيهم بها» 2و از