27تأثيرى كه زكات در پاكسازى و پيرايش نفوس از صفات ذميمه، چون: بخل و حرص دارد سخن مىگويد، علاوه بر آثار اجتماعى كه انفاق و احسان در نجات محرومان و مستضعفان از چنگال فقر و تنگدستى و حقارت ناشى از آن برجاى مىنهد.
همچنين دربارۀ روزۀ ماه مبارك رمضان مىفرمايد: «يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب علىالذين من قبلكم لعلكم تتقون.» 1
و به آثار و ثمرات ارزشمند روزه كه همانا تقواى الهى و پرهيز از اميال نفسانى مباح و غير مباح و اصلاح نفوس و تزكيۀ جانها و تعبد و تسليم در برابر اوامر پروردگار و اجتناب از محرمات است، تصريح مىكند.
اينها اهداف والاى تربيتى است كه در پرتو عبادات و عمل مستمر به احكام و آداب شريعت، قابل دسترسى است.
از جمله شرايع، فريضه حج است كه از ترك وطن به قصد زيارت بيتاللّٰه و انجام مناسك آغاز مىشود و با مراجعت به وطن خاتمه مىپذيرد. اين سير و سفر يك تجربه عملى و ميدانى است كه حجگزاران را به آداب و اخلاق اسلامى و تجرد خالص روح براى بندگى خداوند و اطاعت مطلقۀ او و تصفيه اعمال از تعلقات مادى و قيد و بندهاى دنيا و عوامل غافل كننده و وابستگىهاى پر زرق و برق و فريبندۀ زندگى، مودّب مىسازد و فكر و انديشه را در افقى گسترده و آكنده از تقديس حقتعالى و اقرار به جلال و عظمت او به جولان در مىآورد و منافع دنيوى و اُخروى و مادى و معنوى را تحقق مىبخشد.
خداوند درباره فريضۀ حج مىفرمايد:
«و اَذِّنْ فىالناس بالحج يأتوك رجالاً وَ عَلىٰ كُلّ ضامرٍ يأتينَ مِن كل فَجٍّ عميق.
ليشهدوا منافع لهم و يذكروا اسم اللّٰه فى ايام معلومات على ما رزقهم من بهيمة الأنعام، فكلوا منها و أطعموا البائس الفقير.» 2
«آهنگ حج را بر مردم فرو خوان تا پياده و سواره بر شتران لاغر (رهوار) از راههاى دور بيايند. و شاهد منافع خود باشند و خدا را در روزهاى معين ياد كنند كه از گوشت حيوانات روزيشان داده، پس بخوريد و به بيچارگان تهى دست بخورانيد.»
دو آيه فوق، بيانگر فرمان الهى در خصوص حج است كه به اسرار مختلف آن در زمينههاى عبادى و سياسى و فردى و اجتماعى اشاره دارد: حج كنگره بينالمللى است كه