118دربارۀ علّت حرمت و قداست حرم مكه، اختلاف نظر وجود دارد؛ برخى گفتهاند:
هنگامى كه آدم - عليهالسلام - به زمين فرود آمد، از وسوسۀ شيطان بيمناك بود، از اين رو از شرّ شيطان به خدا پناه برد، خداوند فرشتگانى را فرستاد كه مكه را از هر طرف احاطه كردند و در محل نصب علائم حرم قرار گرفتند تا از آدم - عليهالسلام - حراست كنند. از اين جهت محدودۀ بين او و بين محل توقف فرشتگان، حرم شد.
برخى ديگر گفتهاند: هنگامى كه ابراهيم خليل - عليهالسلام - در اثناى ساختن كعبه، حجرالأسود را در آن قرار داد، نورى از حجرالأسود درخشيد كه شرق و غرب و چپ و راست را روشن ساخت، از اين جهت خداوند تا آنجا را كه نور حجرالأسود تابيده بود، حرم قرار داد.
جهت سومى نيز گفته شده است: هنگامى كه خداوند به آسمانها و زمين فرمود: «به وجود آييد [ و شكل بگيريد] خواه از روى طاعت و خواه اكراه! ، آنها گفتند: ما از روى طاعت
مىآييم [ و شكل مىگيريم ] 1، اين دستور خداوند را در زمين فقط منطقۀ حرم اجابت كرد، از اين جهت خداوند آن را حرم و سرزمين مقدس قرار داد. اين وجه را «سهيلى» ذكر كرده است. 2«ازرقى» شواهدى در تأييد وجه اول و دوم نقل كرده است. 3وجوه ديگرى نيز در اين زمينه مطرح شده است.
علائم و نشانههاى حرم
حرم، علائم و نشانههاى روشن و مشخص دارد كه در هر طرف نصب شده و مرز بين حرم و آن سوى حرم را مشخّص مىسازد. فقط در سمت «حَدَّه» 4سر راه «جُدّه» 5و نيز در سمت «جِعْرانه» 6علامت نصب نشده است.
نخستين كسى كه اين علامتها را نصب كرد، حضرت ابراهيم - عليهالسلام - بود كه به راهنمايى جبرئيل انجام داد. بنا به نقل ديگر، نخستين بار اسماعيل، پس از پدرش، آنها را نصب كرد و پس از او «قُصَى» 7اين كار را انجام داد. بنا به نقل «فاكهى» 8و ديگران اين معنا از ابن عباس روايت شده است.
به گفتۀ «زبير بن بكار» نخستين بار «عدنان بن أدّ» اين علامتها را نصب كرد؛ زيرا مىترسيد حدود حرم از بين برود و پس از او هنگامى كه هنوز پيامبر اسلام - ص - از مكه به