257«به خدا اگر از مسلمانان جز يك تن را از روى عمد و قصد وبىآنكه او را جرمى باشد، نكشته بودند كشتن همه آن لشكر مرا روا بود چه حاضر بودند و انكار ننمودند و به زبان و دست به دفاع برنخاستند تا چه رسد به آنكه آنان از مسلمانان بهمان تعداد لشگريان كه وارد شهر شدند، كشتند.»
با اين وجود، علاقۀ اميرالمومنين براساس انديشۀ اسلامى، آنچنان به صلح و سازگارى و ترك مخاصمه و ستيز، زياد است كه فرمود:
«فمن استطاع منكم أن يلقى اللّه تعالى و هو نقىّ الرّاحة من دماء المسلمين و اموالهم، سليم اللسان من اعراضهم فليفعل» . 1«و هريك از شما تواند كه خدا را ديدار كند در حالى كه دست به خون و مال مسلمانان نيالوده و زبان به ريختن آبرويشان نگشوده است، چنين كند.»
عاملهاى وحدت و آفتهاى آن:
از بحثهاى گذشته زمينۀ اتحاد و چگونگى وحدت براصل احترام انسان و حفظ كرامت او معلوم شد و آنك مختصرى در بارۀ برخى عاملهاى وحدت و آفتهاى آن، سخن مىگوييم هرچند كه بعضى از آن عناوين مانند دين و حكومت، بحثى مستقل و مستوفى، لازم دارد.
1 - دين:
قبلاً آورديم كه خداشناسى و يكتاپرستى از آموزشهاى پايهاى و