60
دلايل قول به اجزاء و كفايت
كسانىكه حج چنين فردى را مجزى مىدانند و قائل شدهاند كه حج وجوبى از گردن وى ساقط مىشود به دلايل ذيل تمسك كردهاند:
1. رواياتى را كه در خصوص عبد و مملوك وارد شده، الغاى خصوصيت كرده، آن را سرايت به هر فردى مىدهند كه قبل از احدالموقفين كامل مىشود. (نجفى، جواهرالكلام، ج17، ص230، بىتا.) به اين صورت كه ملاك در اجزاى كمال قبل از رسيدن به احدالموقفين است و فرقى نمىكند كه اين كمال با بلوغ حاصل شود يا با عتق و حريت، لذا صبى را نيز شامل شده و حج او مجزى از حجةالاسلام خواهد بود. (طباطبايى، ج10، ص29؛ مستمسك عروة الوثقى، بىتا ؛ خويى، ج26، ص32، اول، 1418ق.)
2. اطلاق روايت
«مَنْ أَدْرَكَ الْمَشْعَرَ فَقَدْ أَدْرَكَ الْحَجَّ» شامل صبى نيز مىشود. (نجفى، جواهرالكلام، ج17، ص230، بىتا.)
3. بر اجزاى چنين حجى اجماع شده است؛ علامه در تذكره ادعاى اجماع نموده، گويد:
«هرگاه كودك نابالغ قبل از وقوف به مشعر به بلوغ رسد و در آنجا وقوف كند يا در عرفه، در حالى كه آزاد شده است و بقيۀ اركان حجش را انجام داده باشد، در اين صورت حجش كفايت از حجةالاسلام مىكند.» (حلى، ج7، ص38، چاپ اول، 1416ق./ فرطوسى حويزى، ص59 ، دوم، 1416ق.)
4. همانطوركه اگر صبى بعد از نماز ظهر بالغ شود، اقوى اين است كه اعاده بر او واجب نيست، در حج نيز اينگونه است و همانگونه كه ماهيت نماز ظهر قبل از بلوغ يكسان است، در حج نيز چنين است. ماهيت حج ندبى صبى قبل از بلوغ با حج واجب او بعد از بلوغ فرقى با هم ندارد و اين كه گفته شده: مستحب، مجزى از واجب نيست، در جايى است كه اين دو، از لحاظ ماهيت با هم متفاوت باشند. (طباطبايى، ج2، ص455، مستمسك عروة الوثقى، بىتا.)
5 . قول به اجزاء، فتوايى است كه مشهور به آن قائل شده است. (شهيد ثانى، ج2، ص124، اول،1413ق.).
نتيجهگيرى
هرچند در بين اعمال عبادى كودكان، به نماز و روزه بيشتر توجه شده و سيرۀ پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) خود شاهدى بر اين مدعاست اما حج كودكان مسألهاى است كه كمتر به آن توجه شده است.