73عزت آفرين، عميق و زير بنايى بود.» 1
برآيند و آثار صلح امام مجتبى
آثار و برايند صلح امام مجتبى(ع) ، آثار گرانقدرى است كه براى مسلمانان نمودار شد؛ زيرا با كينهاى كه امويان از اسلام به دل داشتند، اگر اين صلح انجام نگرفته بود، با نفاق شكنندهاى كه در جامعۀ آن روز وجود داشت، اثرى از اسلام باقى نمىماند و امامت اسلامى بهطور كلى نابود مىشدند. اما امام مجتبى(ع) با درايت و بينش والاى خود، خطرات مهمى را از حوزۀ اسلامى زدود.
اقدام معاويه
از دقيقترين مقياس هايى كه به وسيلۀ آن مىتوان شخصيت و عمق وجودى افراد را كاويد، بررسى وضع رفتار افراد با تعهداتى است كه به آن تن دادهاند و پر واضح است كه فرد پيمان شكن كه با دروغ و دغل، پيمانى را تحميل كرده و سپس زير پا مىنهد، فاقد هرگونه وفادارى و عمق شخصيتى است. چنين كسى را نمىتوان حتى در گروه انسانهاى با شخصيت شمرد. چنين فردى براى رسيدن به هدف، از هر وسيلهاى بهره مىبرد و قطعاً طرف مقابل امام مجتبى(ع) چنين فردى است.
«آرى معاويه در مسجد كوفه بر فراز منبر شد، درحالىكه هنوز كمتر از يك هفته از امضاى قرارداد مىگذشت، با صراحت پيمان خود را شكست و بر فراز منبر چنين گفت: هر تعهدى كه به حسن سپردهام، زير پاى من است و بدان وفا نخواهم كرد!» 2
شكست معاويه
اما امام مجتبى(ع) با درايت خويش، هرگز به فرزند معاويه (يزيد) رسميت نبخشيد و با سياست خويش، معاويه را در جامعۀ دينى رسوا نمود و شكستى تلخ را بر او وارد ساخت كه متأسفانه تفصيل آن، مجالى گسترده مىطلبد و اين نوشته را از حد يك مقالۀ كوتاه خارج مىكند.
اتهام به امام مجتبى و مسأله تعدد همسر
امويان تلاش وسيعى داشتند كه امام مجتبى(ع) را از نظرها بيندازند، لذا مسألۀ تعدد همسر را در بلندگوها و تجمعات فراوان به صورت گسترده مطرح مىكردند كه اين مسأله متأسفانه در