149ماجشونيه است و آن باغ است معروف مدشونيه و در آنجا مغاكى است كه مردم از آنجا به جهت معالجه [و] استشفا خاك برمىدارند و بر جاىهايى مىبرند. 1
صاحب «خلاصة الوفا» گفته است تخصيص اين فايده به خاك مكان مذكور مشهور شده است از متقدّمين بر متأخرين و الاّ در تمام زمين مدينۀ منوّره همين فايده هست و همۀ خاك آن منزل سكينه اين چنين است؛ چنانچه ابراهيم نخعى گويد:
«بلغني أنّ النبي - صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ [وَآلِهِ] وَ سَلَّمَ - قال غبار المدينة تطفيء الجذام.»
2
وعن أبي هريره - رضي الله عنه (مرفوعاً) -
«تراب أرضنا شفاء لقَرحنا، بإذن رَبِّنَا» .
3
فصل چهارم در بيان چاههايى كه منسوب است به نبى - صلى الله عليه [وآله] وسلّم
بدان كه چاههايى كه حضرت - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - از آن آب خوردهاند و وضو ساختهاند و غسل كردهاند در مدينۀ منوّره شانزده چاه است و به روايتى هفده. در باب آب آنها فرمودهاند كه در فضيلت، همچون آب زمزم است و در خاصيت بر همۀ امراض دواست و به هر نيتىكه خورده شود موجد مدعاست. بعضى از آن معروف است و مكان معين دارد و بعضى را جهتش مشهور است و مكانش غير مذكور؛ اما آنچه اليوم مشهور است و در السنه اهل مدينه مذكور است، هفت چاهى است كه در آن اصل خلافى نيست جهت و عيناً معين است و بىشك چنانچه علامه نامى ابو ايمن المراغى در شعر خود سبع ساخته و گفته:
اذا رمت آبار النّبى بطيبة
«رمت» به ضم راء، به معنى قصدْتَ است و «طيبه» اسم است از اسماء مدينه است بلا وهن يعنى بلا شك.
«اريس» به فتح همزه، و كسر راء مهمله و سكون ياى تحتانيه، و سين مهمله، اسم يهودى است كه بانى آن چاه است. آن چاه قريب به مسجد قبا است؛ جانب غربى مسجد. آب بركه محمود پادشاه از نخلستان و حدايق پرشقايق و باغهاى انگور عبوركند و جارى شود، خاتم آن خاتم انبيا - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - در ايام خلافت سيدنا عثمان - رضى الله عنه - از دست نايب ايشان در آن چاه افتاد، 5و هر چند طلبيدند نيافتند. چون خبر به سميع شريف