102چهارم باب النساء؛ ميان اين باب و باب جبرئيل - عليه السلام - بيست گز است. مدخل نساء و به مسجد حرم مصطفى - صلّى الله عليه [و آله] و سلّم - از اين باب است. و اين دو باب در ديوار مشرق حرم محترم كثير الثواب و آيات ربّ الارباب - جلّت سلطانه - بر فوق هر يك از اين دو باب به آب طلا و سيمآب بى‌حساب مكتوب است؛ و الله اعلم بالصواب.

فصل دوم در بيان طول و عرض مسجد شريف

بدان كه طول مسجد شريف از جانب جنوب كه قبلۀ آن كعبه است تا ديوار شمالى، دويست و پنجاه قدم است و هر قدم يك گز شرعى است و صد و بيست گز از آن زير ايوان و گنبدهاست؛ باقى همه صحن است.

و عرض آن از ديوار شرقى تا ديوار غربى صد و پنجاه گز است. و مسجدِ اصل كه در زمان نبى - عليه السلام - بوده طولاً و عرضاً صد در صد گز است، و ميان منبر و شباك حجرۀ شريفه كه آن را «روضه» نامند، طولاً سى و پنج گز است و عرضاً ده گز و به روايتى بيست گز و به روايتى طولاً پنجاه گز و شبرى، عرضاً ده گز يا بيست است، نزد اكثر اهل تحقيق چون ابن همام و غيره.

روضۀ شريف، مربعى است عرضاً و طولاً مساوى است. پس سى و پنج گز در سى و پنج گز است يا پنجاه و سه گز در پنجاه و سه گز است؛ چرا كه مضمون حديث صحيح ما بين قبر و منبر روضة من رياض الجنة صريح است كه يك حدّ آن قبر شريف و حدّ ديگر منبر منير است. چون آن مربع باشد، هر چهار طرف آن برابر خواهد بود و از منبر تا مقام آن سرور - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - طرف يمين محراب است از جانب؛ اما زيادتى عثمان طولاً صد [و] پنجاه گز و عرضاً هفت گز است، و صفّه كه مقام اصحاب صفّه بوده طولاً پانزده و عرضاً ده گز است.

صحن حرم نبى كه بر عرش فزود

مخفى نماند كه آنچه در اين ولاء به تحقيق رسيده و به گز عرفى موافق ساخته شده، هر قدمى كه آن را گام نامند به رفتار متعارف، يك گز است؛ اما در «رساله ذراع مكه» گفته است كه دو صد و هشتاد خطوه چهارصد و چهار گز است و خطوه، گام را گويند. بر اين تقدير هر گامى قريب به دو گز مى‌شود.

بدان كه گز در شرع به عدد حروف كلمه «لا اله الاّ الله، محمد رسول الله» است، چهار