1222. نسخ احكام دين از طريق بداء:
بداء، حقيقتى قرآنى است كه آيات فراوانى در تأييد آن وجود دارد و بدين معناست كه هر سرنوشتى براى انسان قابل تغيير است. بر اين اساس انسان مىتواند تقدير و سرنوشت خود را با انجام اعمال خوب و بد تغيير دهد. خداوند در قرآن كريم مىفرمايد:
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ.
1
«و اگر اهل شهرها و آبادى ها، ايمان مىآوردند و تقوا پيشه مىكردند، بركات آسمان و زمين را بر آنها مىگشوديم؛ ولى آنها حق را تكذيب كردند؛ ما هم آنان را به كيفر اعمالشان مجازات كرديم.»
آيات ديگرى نيز از اين دست وجود دارند و بيانگر اين نكته هستند كه انسان مىتواند با اعمال خود مسير سرنوشت خويش را به سمت خير يا شر تغيير دهد. خداوند نيز در قرآن كريم به اين نكته اشاره مىكند:
َيمْحُو اللهُ مَا يَشَاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ.
2
«خداوند هر چه را بخواهد محو و هر چه را بخواهد اثبات مىكند؛ و «امّ الكتاب» [ \ لوح محفوظ] نزد اوست!»
آنچه گفتيم، حقيقت بداء بود؛ اما اگر كسى اين واژه را براى خدا به كار گيرد؛ يعنى بگويد: «بدا لله» ، باز هم به پيامبر مكرم اسلامص اقتدا كرده است. بخارى در صحيح خود از ابو هريره نقل مىكند كه از پيامبرخداص چنين شنيد:
«إِنَّ ثَلاَثَةً فِى بَنِى إِسْرَائِيلَ أَبْرَصَ وَأَقْرَعَ وَأَعْمَى بَدَا للهِ أَنْ يَبْتَلِيَهُمْ، فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ مَلَكًا، فَأَتَى الأَبْرَصَ. . .» .
3
«سه نفر در بنى اسرائيل بودند كه پيسى و كچلى و كورى داشتند. براى خداوند «بدا» حاصل شد كه آنها را به اين مرض مبتلا سازد، از اينرو يكى از فرشتگان را به سوى آنها برانگيخت. اين فرشته نزد فرد مبتلا به پيسى آمد. . .» .
روشن است كه عبارت «بدا لله» در فرمايش حضرت رسولص، در معناى حقيقى خود؛ يعنى آشكار شدن براى او بعد از مخفى بودن، به كار نرفته است. اگر اين عبارت در معناى اصلى خود به كار مىرفت، با اين آيه در قرآن كريم دچار تعارض مىشد:
وَ مَا يَخْفَى عَلَى الله مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَ لاَ فِي السَّمَاءِ.
4