157چنانكه در تفسير اين آيه آمده است:
از زمان ناپديد شدن حضرت يوسف تا ديدارش با پدر، چشمان حضرت يعقوب صلى الله عليه وآله وسلم خشك نشد؛ يعقوبى كه در روى زمين از او نزد خداوند گرامى تر نيست.
پيامبرخدا صلى الله عليه وآله وسلم از جبرئيل پرسيد: اندوه حضرت يعقوب در غم از دست دادن يوسف، به چه حدى رسيد؟ جبرئيل صلى الله عليه وآله وسلم پاسخ داد: به اندازۀ هفتاد مادر داغ ديده.
پرسيد: اجر و پاداش وى چقدر است؟
جبرئيل عليهالسلام پاسخ داد: اجر صد شهيد. 1
مرحوم سيد شرف الدّين «ره» در حاشيه اين آيه و روايت مى نويسد:
«چنين ثواب بزرگى بر اندوه حضرت يعقوب عليهالسلام براى فرزندش يوسف عليهالسلام، نشانه استحباب شرعى آن است و هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم چنين روايتى را بدون قيد و حاشيه اى نقل مى كند، دليل آن است كه در شرع مقدّسش، چنين اندوهى مورد تأييد است و الاّ حكم شرعى آن را بيان مى كرد. كدام عاقلى جواز گريه بر درگذشتگان را در اسلام نمى پذيرد و از آن روى بر مى گرداند؟ پس از آن كه انبياى الهى چنين سيرۀ عملى داشته اند و آيين ابراهيمى آن را تأييد مى كند. 2
«وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهيمَ إِلاَّ مَنْ سَفِهَ نَفْسَه» . 3
«و چه كسى جز آن كه به سبك مغزى مى گرايد، از آيين ابراهيم روى بر مى تابد؟»
مشروعيت گريه بر درگذشتگان در منابع شيعى
سيرۀ پيشوايان معصوم و ائمّه عليهمالسلام پيوسته در تأييد گريه بر درگذشتگان، به ويژه اولياى الهى و صاحبان فضيلت بوده و امتياز شمرده مى شده است. خود آن حضرات، ندبه و شيون داشته و دوستانشان را به برپايى عزا، نسل به نسل ترغيب مى كرده اند، به ويژه ندبه و عزا، براى امام حسين عليهالسلام چنانكه امام صادق عليهالسلام مى فرمايند:
«امام سجاد عليهالسلام تمام عمر بر پدرش گريه كرد. خوردنى يا نوشيدنى نزدش ننهادند، مگر آنكه گريه كرد، تا يكى از خدمتگزارانش عرض كرد: از اين همه گريه بر جان شما مى ترسم حضرت در پاسخ فرمودند: