31علاّمه عسكرى مىنويسد: علماى مدرسۀ خلفا؛ از محدثان و مورخان و لغويين و. . . توافق كردند بر اينكه هرچه را كه پيامبرخدا (ص) از خود به ارث گذاشته؛ از مزارع و باغها، صدقه نامند و استناد كردهاند به آنچه كه ابوبكر از حضرت رسول (ص) روايت كرده است كه فرمود:
«نَحْنُ مَعَاشِرَ الأَنْبِيَاءِ لاَ نُوَرِّثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ» . 1در عمدة القارى، در شرح گفتار بخارى و «صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ» گويد: يعنى املاكى كه بعد از آن حضرت صدقه شد و گفته مىشود صدقات پيامبرخدا (ص) در مدينه، اموال بنو نضير است كه نزديك مدينه بود.
از قاضى عياض نقل شده كه صدقات آن حضرت در مدينه عبارت است از: اموال مخيريق و از جمله اموال آن حضرت، اموال بنو نضير و همچنين نصف زمين فدك و ثلث زمين - وادى القرى - و دو قلعه از قلعههاى خيبر، كه به موجب آن حديث صدقه شد. 2
فدك در خلافت عثمان
هنگامىكه خلافت به عثمان رسيد، او برخلاف شيوۀ ابوبكر و عمر عمل كرد 3و فدك و صدقات حضرت زهرا (س) را به پسر عمو و داماد خود مروان بن حكم بخشيد و آن را جزو اموال شخصى مروان قرار داد! 4
ابن حجر عسقلانى مىنويسد: «چون عثمان از فدك بىنياز بود. آن را به مروان بخشيد.» 5
ابن عبد ربه در «العقد الفريد» مىنويسد: «أنّه آوى طريدَ رسول الله - صلّى الله عليه [و آله]وسلّم - الحكَم بن أبي العاص. . . وأقطع فدك مروانَ، وهي صدقة لرسول الله - صلّى الله عليه [وآله]وسلّم -. . . .» 6
ابن قتيبه نيز اين جريان را با عبارت «قطعه فدك لمروان وهى صدقة رسول الله» 7ياد مىكند.
اربلى واقعهاى را نقل مىكند كه مربوط به اصل فدك نيست، اما حقايقى را در بر دارد كه نقل آن در اينجا خالى از لطف نيست.
وقتى عثمان به خلافت رسيد، عايشه به او گفت: همان حقوقى را كه پدرم و عمر 8از بيت المال مىپرداختند، به من بده!
عثمان در پاسخ گفت: من در كتاب و سنت پيامبر (ص) چنين چيزى را نديدهام و پدرت