107ميقات حج: از زمانى كه آيت الله محمدى رى شهرى به نمايندگى ولى فقيه در امور حج و زيارت منصوب شدند، سنت نگارش «كتاب حج» را پى ريزى كردند، و گزارش حج، همه ساله در كتابى به اين نام انتشار مى يابد و خود شما تهيه و نگارش تعدادى از آنها را به عهده داشتهايد، اكنون بفرماييد آيا انتشار چنين كتابى، ما را از سفرنامه نگارى بى نياز مى كند؟
كارى كه آقاى رى شهرى از سال آغاز كرد؛ يعنى اولين حج پس از تعطيلى سه سالۀ حج، كار بسيار بديعى بود. نمى‌دانم فكر اين كار از چه كسى بود، اما آن زمان قرار شد دو - سه نفرى به عنوان تهيۀ «كتاب حج» همراه كاروان بعثه اعزام شوند. اين كار انجام شد و براى سال اول روز شمار حج تهيه شد. سال بنده و آقايان حج اسلام خسروى و عرفان رفتيم كه يك كار موضوعى تهيه كرديم. سال بعد از آن بنده و جناب آقاى مهدوى راد گزارش حج سال را نوشتيم. اين كار ادامه يافت و امير الحاجى جناب آقاى رى شهرى براى بيست سال، بيست جلد كتاب به عنوان گزارش حج به همراه داشت. اين نوع نگارش ضمن آنكه بسيارى از جزئيات مربوط به حجگزارى را ثبت مى‌كرد و سابقه هم نداشت، البته ما را از نگارش سفرنامه‌ها بى‌نياز نكرده و نمى‌كند. سفرنامه از ديد يك فرد كه روى نقاط خاصى حساسيت دارد و ثبت آنها را براى راهنمايى ديگران يا آينده تاريخ لازم مى‌داند، نوشته مى‌شود. مى‌دانيد در فارسى كهن‌ترين آنها سفرنامۀ ناصرخسرو است. اثرى جاودانه كه بسيارى از واقعيات آن روز جامعۀ مكه و مدينه و عرب بدوى را ثبت كرده است. به هر حال بايد بگويم آن بيست جلدى كه هر كدام گزارش يك سال حج است، يكى از بهترين منابع حجگزارى ايران براى آينده خواهد بود. اين فكر بديعى بود و بسيار ارزشمند كه بايد از آن تقدير كرد. اگر امكانش بود كه همه روى يك برنامه قرار مى‌گرفت عالى مى‌شد.
ميقات حج: پيش از اين، ضمن مصاحبه با كتاب الف (شماره 81 ويژه نامه هنر) اظهار فرمودهايد كه نخستين تشرف شما به حج، با دعوت حجت الاسلام و المسلمين سيد على قاضى عسكر بوده كه اكنون نمايندۀ محترم ولى فقيه در امور حج و زيارت است و ظاهراً كتاب «آثار اسلامى مكه و مدينه» محصول اين سفر بوده است. و اين كتاب چندين