106
ميقات حج: چه شد كه به فكر نوشتن، آنهم در زمينۀ تاريخ افتاديد و از چه زمانى نوشتن را آغاز كرديد و آيا راهنما و مشوّق هم داشتيد؟
مراجعهام به تاريخ، با خواندن ترجمۀ كتاب «المراجعات» مرحوم سيد شرف الدين آغاز شد. بعد از آن، «اجتهاد در مقابل نص» را خواندم. خيلى بنده را تحريض و راغب به دانستن تاريخ اسلام كرد. مدتى بعد به مركز تحقيقاتى كه سپاه پاسداران انقلاب اسلامى براى تدوين كتابهايى جهت آموزش تاريخ اسلام داشت آمدم. چند ماهى بيشتر در آنجا نبودم، اما همانجا با استاد سيد جعفر مرتضى كه براى چند جلسه جهت آموزش روش تحقيق آمده بود، آشنا شدم. ايشان چند سالى بود از نجف آمده و در قم اقامت داشت و آثارى منتشر كرده بود كه مهم‌ترين آن‌ها حيات سياسى امام رضا (ع) و كتاب «حديث الافك» بود كه البته در لبنان چاپ شده بود. وقتى ايشان را ديدم و از نزديك آشنا شدم، چاپ اول كتاب «الصحيح» اش در حال چاپ بود. اين چاپ در دو مجلد و چهار جلد بود. اين زمان سال بود. تا اين وقت بنده بيشتر به فلسفه علاقه‌مند بودم كه آن هم به خاطر نقد ماركسيسم در حوزه رواج يافته بود. با تغيير گرايش، درس‌هاى فلسفه را كه مدت دو سال بود در مؤسسۀ در راه حق شركت مى‌كردم كنار گذاشتم و وارد تاريخ شدم. البته ارتباطم را با مؤسسه در راه حق قطع نكردم و در آنجا با حمايت آيت الله خرازى به نگارش آثارى در تاريخ اسلام پرداختم.
ميقات حج: از اولين نوشته و تأليفتان بگوييد.
اولين نوشتۀ من مقدمۀ كتاب «تاريخ سياسى اسلام» بود كه با عنوان پيش درآمدى بر شناخت تاريخ اسلام در سال تأليف و اوائل سال چاپ شد. بعد از آن به دستور استادم جناب آقاى جعفر مرتضى، كتاب «اكذوبۀ تحريف القرآن بين الشيعۀ و السنۀ» را نوشتم. در سال قدرى به تاريخ معاصر علاقه‌مند شدم، اما از اواخر آن سال نگارش تاريخ تشيّع در ايران را آغاز كردم. ضمن اينكه همزمان تاريخ سياسى اسلام را نوشتم كه سال و مجلدات بعدى آن منتشر شد. در سال تاريخ تشيع در ايران تا قرن هفتم هم از چاپ درآمد. اين مسير ادامه يافت.