33
فقه حج
ميقات مسير مدينه
موسوى شاهرودى
براى يافتن پاسخ اين پرسش كه «ميقات اهالى مدينه همان مسجد (شجره) است يا منطقۀ ذو الحليفه؟ لازم است در چند محور و موضوع بررسى و پژوهش شود:
1. ميقات در عدد و لغت.
2. شناخت ذوالحليفه در تاريخ.
3. فتاواى مراجع عظام در اين موضوع.
4. روايات وارد شده در اين باب، كه مستند احكام فقهى مراجع است.
5. رواياتيكه ميتوان با آنها ميقات را مشخص كرد.
6. مستندات رأى صواب.
7. قرائنى كه رأى صواب تأييد مى كند.
8. قرائنى كه از آنها ميتوان ميتوان فهميد آراى ديگر غير قابل قبول است.
*ميقات در لغت
در اين بحث، به بررسى دو مطلب ميپردازيم: 1) معناى ميقات چيست؟ 2) ميقاتها چند جا است؟
ميقات چيست و كجا است؟
ميقات، جايى است كه زائر خانۀ خدا، پيش از ورود به حرم، در آن مُحرِم مىشود و بر هيچ مسلمانى جايز نيست بدون احرام از آنجا بگذرد.
ميقات بهمعناى «وقت» و جمع آن «مواقيت» است.
آيا بهكار رفتن ميقات در چنين معنايى، حقيقت است يا مجاز و يا اينكه حقيقت متشرّعه است؟
دركتب لغت؛ مانند «مصباح المنير» و «نهايۀ ابن اثير» وقت به معناى مقدارى از زمان آمده است:
«الوقتُ: مقدارٌ من الزَّمان وكلُّ شيء ما قَدَّرْتَ له حيناً فقد «وَقَّته» «تَوْقِيتاً» وكذلك ما «قَدَّرْتَ» له غايةً»
استعمال واژۀ «وقت» براى مكان، استعاره و مجاز است. از آنجا كه واژۀ «ميقات» مكرر و فراوان براى مكانى كه در آن مُحرم مىشوند، به كار رفت، سرانجام «حقيقت متشرّعه» گرديد. امروزه، از شنيدن لفظ «ميقات» ، زمان و لحظۀ پوشش احرام به ذهن كسى خطور نميكند، بلكه همۀ افراد، از ميقات، مكان پوشش احرام و مُحرم شدن را ميفهمند. البته بعضى از لغت دانان؛ مانند جوهرى در «صحاح» خود گفته است:
«الْمِيقَاتُ، الْوَقْتُ الْمَضْرُوبُ لِلْفِعْلِ وَالْمَوْضِعُ يُقَالُ: هَذَا مِيقَاتُ أَهْلِ الشَّامِ لِلْمَوْضِعِ الَّذِي يُحْرِمُونَ مِنْه» همچنين از قاموس اللغه استفاده مىشود: استعمال ميقات در جاىها و مواضع، به نحو حقيقت لغويه است.
ميقاتهاى پنجگانه