79در حالى‌كه از شام و مصر، كمتر چنين اتفاق مى‌افتاد؛ مگر آن‌كه مشكلى در خود آن بلاد رخ مى‌داد و سبب تعطيلى حج مى‌شد، چنان‌كه در سال 562 چنين شد و از مصر كسى به حج نيامد (1/357) . در سال 490 ابو حامد غزالى، گويا از شام، به حج رفت (1/349) .
كاروان حج عراقى اسير دست اعراب
غارت حجاج عراقى توسط اعراب همچنان سيرۀ مستمرۀ عرب بود. در سال 444 چنان غارتى نسبت به حجاج عراقى در ميان راه مكه - مدينه صورت گرفت كه بى‌مانند بود (1/352) . اين اتفاق در ايران يا عراق به ندرت صورت مى‌گرفت و كمتر موردى از غارت كاروان حج در اين مناطق گزارش شده است. با اين حال، يكبار در سال 352 حجاج عراق به محض حركت از بسطام، مورد حمله سپاهى از خراسان كه عازم طبرستان بودند، قرار گرفته و غارت شدند. اندكى بعد همين حجاج با اسماعيليان روبه‌رو شده و آنان به ايشان حمله كردند و فاجعه آفريدند (1/354) .
اشاره كرديم‌كه مشكل اصلى حجاج عراق راه جبل بود كه قبايل بدوى فراوانى درآن مسير بودند ومزاحم حجاج مى‌شدند.
اين مشكل از قرن سوم وجود داشت و خبرى حكايت از آن دارد كه در سال 287 شمار زيادى از قبيلۀ طى به كاروانى از حجاج كه سه هزار نفر بودند، حمله كردند.
اما كاروانيان به جنگ با آنان پرداخته، رييس آنان و شمارى از اشراف ايشان را كشتند و با سرهاى بريده، كه روى چوب نصب بود، پيروزمندانه وارد بغداد شدند (1/314) . بعد از آن تا چند دهه، حج عراقى با مشكل قرامطه مواجه بود و بسيارى از سال‌ها تعطيل مى‌شد. مشكلات ديگرى هم وجود داشت كه گاه سبب تعطيلى حج به صورت پياپى براى هفت تا هشت سال مى‌شد، از جمله ميان سالهاى 371 - 378 هجرى (1/333) . مشكلات طبيعى و دير شدن هم، گاه سبب تعطيلى مى‌شد (1/337) .
اما سابقۀ نزاع ميان كاروان حج عراقى با ديگران؛ يعنى كاروان مصر و شام و همين‌طور امير مكه كه معمولاً بايد جانب آنان را مى‌گرفت، امرى عادى‌است كه به قرن چهارم مى‌رسد. طى سال‌ها بلكه قرن‌ها اين رقابت وجود داشت. شايد نخستين بار درگيرى ميان كاروان عراقى و مصرى، به دليل آن بود كه كاروان عراقى مى‌خواست خطبه به نام بويهيان بخواند و كاروان مصرى به نام اخشيديان (1/328) . اما فى‌الواقع،