177دلشوره، بعدها از سوى خداوند به عنوان ركنى از اركان حج براى ديگران قرار داده شده و بدين نحو از سوى ديگران نيز تلاش اين زن مورد توجه و تجليل قرار گرفته است و به تعبير يكى از تفاسير:
«حق تعالى دويدن و تاختن آن زن را ركنى كرد از اركان حج، تا هركه به حجّ آن خانه برود، موافقت تاختن (و سعى) هاجر را، هفت بار از ميان صفا و مروه، سعى كند.» 1حاصل آن‌كه، زنان (هاجر) در تأسيس اركان حج و مراسم و مناسك اين آيين الهى نقش داشته‌اند.
3) در كنار كعبه، نيم دايره‌اى به نام «حِجر اسماعيل» قرار دارد كه در آنجا قبر هاجر و اسماعيل و جمعى از انبيا است. كسى كه طواف مى‌كند بايد قسمت حجر را نيز مانند كعبه طواف كند.
آرى، زن جوانى كه به خاطر خدا در بيابان‌هاى مكه تنها ماند و به اين فرمان الهى رضا داد و با پاسخ ابراهيم كه در پرسش او (ما را به كه مى سپارى؟) گفت: خدايى كه مرا فرمود تا شما را به اينجا آورم و رها كنم و. . . ، راضى شد و گفت: «رَضِيتُ بِقَضٰاءاللّٰه وَ امْتَثَلْتُ لِأَمْرِاللّٰه» ، 2بايد مزارش در كنار ديگر انبيا و اوليا، ساليان سال محل طواف ميليون‌ها انسان در حال عبادت باشد و ياد اين زن فرمان‌بردار خدا، راضى به امر او و متوكّل به درگاهش، در تاريخ و در قلب عاشقان حق، زنده و جاويدان بماند. اينجاست كه حضور فعال 3معنوى و سازندۀ زنان در حج را مى‌توان با توجه به داستان هاجر، الهام گرفت و توصيه كرد.
4) آيا مى‌توان از هاجر به عنوان الگوى زنان و مردان مؤمن ياد كرد؟ در پاسخ بايد گفت كه در فرهنگ دينى، اگر انسانى وارسته شد، الگوى ديگر انسان‌ها است و ازاين‌رو، در قرآن كريم، از چهار زن نمونه (دو نمونۀ خوب و دو نمونۀ بد) سخن به ميان آمده است.
خداوند، نمونۀ مردم بد را با نقل دو زن بد، يعنى زن نوح و زن لوط، تبيين مى‌كند 4و دو نمونۀ خوب از زنان را نيز به عنوان الگو مى‌آورد و دربارۀ آن‌ها مى‌فرمايد:
«و باز خدا براى مؤمنان زن فرعون (آسيه) را مثل آورد، هنگامى‌كه عرض كرد: بار الها! تو خانه‌اى براى من در بهشت بنا كن و مرا از شرّ فرعون كافر و كردارش و از قوم ستمكار نجات بخش.» 5