178و در آيۀ بعد، از «مريم دختر عمران» نيز كه داراى ويژگىهاى منحصر به فرد است، به عنوان الگوى مؤمنان؛ اعم از زن و مرد، ياد نموده است. 1حاصل آنكه:
الف: زنان مىتوانند الگوى زنان و مردان، هر دو باشند و بر اين اساس، از نگاه دينى و قرآنى مىتوان از الگو و اسوه بودنِ هاجر سخن به ميان آورد. 2ب: در سورۀ ممتحنه، آيۀ 4 مى خوانيم:
قَدْ كٰانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرٰاهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ. . . .
«براى شما مؤمنان بسيار پسنديده و نيكو است كه به ابراهيم و كسانى كه با او بودهاند، اقتدا كنيد.»
آيا هاجر از مصاديق بارز ياران و كسانى كه با ابراهيم بودهاند، نيست؟ در صورت مثبت بودنِ پاسخ، بر اساس نصوص قرآن، از اسوه و الگو و نمونه بودن هاجر براى زنان و مردان مؤمن و با ايمان مىتوان اقامۀ دليل كرد.
بايد از هاجر درس توكّل در مشكلات آموخت؛ اينكه در تنهايىها و بى پناهىها و درماندگىها به خدا اميد داشت و به او توكّل كرد.
ج: عظمت شأن هاجر، كه مىتواند براى زنان و مردان در عرصۀ تاريخ الگو و اسوه باشد، به آزمونها پايدارىها، توكلها و خداگرايىهايى باز مىگردد كه عمدتاً به فضاى مكه و مناسك و مراسم حج به لسان امروزى مربوط مىشود. حركات اين زن متوكّل و راضى به قضاى الهى، گاه عيناً در مناسك حج الگو قرار گرفته و از اين رو، در آيات قرآن، مثلاً صفا و مروه از نشانههاى خدا ياد شده است 3و اگر هاجر با اضطراب و هرولهكنان در ميان اين دو كوه، در آمد و شد بود، در فرهنگ دينى و شيعى، هروله در سعى صفا و مروه لازم است و در فلسفۀ اين حكم نيز در روايات آمده است: اينجا مكانى است كه دستوراتش براى بيداركردن متكبّران است. 4و اگر او مأمور شد كه از آب زمزم بنوشد، اين مكان مشرب حجاج خانۀ خدا گرديد و. . . .
د: تمسّك به اين الگوى مطلوب و پيروى از آن، در ظواهر حج نيز خلاصه نمىشود،