22نام مسجدالحرام پانزده بار در قرآن تكرار شده و در همۀ اين موارد، با صفت «الحرام» - كه اشاره به حرمت و قداست آن دارد - آمده است.

(حتى) اراده و تصميم به ستم در مسجدالحرام امرى نكوهيده و در پى دارندۀ كيفر خداوند:

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ. . . وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحٰادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ (حج: 25)

محدودۀ مسجدالحرام

مسجدالحرام داراى محدودۀ بسيار گسترده و وسيع:

. . . فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ. . . ذٰلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حٰاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ. . . (بقره: 196)

كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ إِلاَّ الَّذِينَ عٰاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ. . . (توبه: 7)

در آيه 196بقره، به‌قرينۀ حضور اهل (خانواده) ، مقصود ازالمسجدالحرام خصوص مسجدالحرام زمان نزول آيه يا مسجدالحرام فعلى نيست؛ زيرا مسجدالحرام محلّ زندگى و خانۀ كسى نيست و لذا در روايات تا شعاع 48 ميلى جزو «عندالمسجد الحرام» محسوب شده است و مقصود از . . . إِلاَّالَّذِينَ عٰاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِالْحَرٰامِ. . . گروهى از عرب است كه به صلح حديبيه ملحق شده‌اند. اين صلح در سرزمين حديبيه (15 ميلى مكه) ميان پيامبر صلى الله عليه و آله و مشركان مكه منعقد شده ولى با اين حال خداوند از آن به «عِنْدَ الْمَسْجِدِالْحَرٰامِ» تعبير فرموده كه بيانگر وسعت محدودۀ آن است.

(تفسيرنمونه، ج7، ص301 با تصرف و تلخيص) .

مسجدالحرام و قبله

سمت مسجدالحرام قبله پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان دور از كعبه در هر زمان و در هر مكان:

قَدْ نَرىٰ تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمٰاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضٰاهٰا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ وَ حَيْثُ مٰا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ. . . (بقره: 144)