172آن اجاره و مقاطعه بر هم خورد؛ پس گرفتن يك ثلث و دو ثلث و تمام چيست؟ و اگر به حال خود باقى است، پس از براى كرايه گرفتن دوباره هيچ راهى نيست.
چهارم: اگر آن مرده را بخواهند بر شتر خودش كه تمام كرايه آن را داده حمل نمايند به نجف اشرف، در مراجعت، بعد از بيرون آمدن از مدينۀ طيّبه يا به مدينه، اگر در بين‌الحرمين مرد، به كرايۀ دوباره تنها قناعت نمى‌كنند و غير از آن حمله‌دار كه اين حاجى مرده در حمل او بود، احدى مرخّص نيست به حكم اميرحاج كه آن جنازه را بردارد. پس آن حمله‌دار، مبلغ كلّى مى‌گيرد به حسب انصاف خود از صاحب آن ميّت كه ناچار است به حسب وصيّت يا ملاحظه شأن از حَمْلِ او؛ و خود ديدم صد تومان گرفتند به جهت حمل از جبل تا نجف؛ و البته ده تومان خرج نكرد و امسال يك منزل يا دو منزل مانده به مدينه از سى تا پنجاه تومان گرفتند و هرچه نگرفتند از روى ترحّم بود و الاّ مانعى از خوف خداوند يا خلق در ميان نيست.
پنجم: اگر حاجى در آخر شب مرد، به نحوى كه وقت برداشتن او نيست و بايد او را تا منزل آورد، حمله‌دار وجه كلّى مى‌گيرد به جهت اين سه چهار فرسخ كه او را بر شترش بگذارد. امسال جنازه‌اى از شخص استرآبادى مطّلعم، حمله‌دار، ده امپريال گرفت نقد كه او را به منزل آورد. يكى از علماى بسطام تدبيرى كرد و از خارج، بعضى را مدّعى مال اين ميّت نمود و حكومت به نزد امير حاج كشيد.
حكم به تنصيف كرد؛ قريب دوازده تومان به جهت اين چند فرسخ گرفت، غير از كرايه كه در اصل مقاطعه بود.
ششم: اگر سرنشين مريض شود به نحوى كه طاقت سوارى ندارد و بايد كجاوه بنشيند، اگر يوميه بگيرد، روزى از دو امپريال يا پنج مى‌گيرند و بسيار كم مى‌شود كه به دو سه تومان قناعت بكنند، و اگر تا آخر بخواهند، علاوه بر مقاطعۀ سرنشينى سى تا چهل تومان، گاه زياده از اين مى‌گيرند؛ و اگر چند فرسخ يا يك منزل آمده، مرد، هر دو مقاطعه بالتمام مى‌گيرند.
هفتم: ناخوش گاهى با حمله‌دار خود در شب قرار مى‌دهد در چند امپريال كه فردا در كجاوه بنشيند و همان شب مى‌ميرد، آن مبلغ را مطالبه مى‌نمايند. خود مطّلعم در چنين موردى نگذاشت جنازه را بردارد تا دو ليرۀ عثمانى گرفت.
هشتم: مريض گاهى در سر شتر بى‌حال مى‌شود؛ ساربان يا غير او، بيچاره را از روى شتر مى‌اندازند و مى‌روند، تنها در روى خاك جان مى‌دهد و مال او در دست ديگران؛ كسى نيست از حمله‌دار مطالبه كند كه اين حاجى كو؟ مالش