95
نماز ظهر روز سيزدهم در مسجدالحرام
افزون بر احكام يادشده، كه مستقيماً در روايات باب حج آمده است و شيخ حرّ عاملى نيز براى هركدام باب جداگانهاى گشوده و روايات مربوط به آن را نقل كرده است، 1احكام ديگرى نيز در لابلاى روايات و كتب فقهى به چشم مىخورد كه اشاره به آنها نيز خالى از لطف نيست.
علّامه حلّى كوچ كردن امام در روز سيزدهم از منا به مكه را قبل از زوال ظهر براى اقامۀ نماز ظهر در مسجدالحرام خوب توصيف كرده تا مردم را از كيفيت وداع آگاه سازد. 2البته دليلى بر اين حكم استحبابى و يا حكمت آن نقل نكرده ولى به نظر مىرسد ذيل روايت معاوية بن عمار كه قبلاً نقل كرديم (روايت اوّل) مستند اين حكم باشد «على الامام أن. . . و يصلّى الظهر يوم النفر في المسجدالحرام» . 3شيخ حرّ عاملى همچنين با نقل روايتى، «كراهت مكّى بودن اميرالحاج» را استفاده كرده و عنوان باب قرار داده است.
عمر بن يزيد از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه حضرت فرمودند:
«لا يلي الموسم المكّي» . 4
از طرفى چنانكه گذشت - امام على عليه السلام در زمان حكومت خود قثم بن عباس را والى مكه قرار داد و لااقل يك مرتبه او را مأمور برگزارى مراسم حج كرد، درحالى كه او مقيم مكّه بود.
فصل سوّم: «اميرالحاج» در فقه اهل سنت
علماى اهل سنت نيز باصراحت «امام» را در بحث حج بر كسى كه متصدى امر حج است، حمل كردهاند؛ به عنوان نمونه در يكى از آثار فقهى اهل سنت آمده است: «الإمام هيٰهُنا الوالي الَّذي اليه أمر الحج مِنْ قِبَلِ الإمام» 5سپس بعضى از احكام مربوط به او را مورد بحث قرار داده است.
غير از احكام استحبابى كه در كتب فقهى اهل سنت دربارۀ اميرالحاج به چشم مىخورد، در بعضى از آثار و تأليفات آنان كه در موضوع حكومت و شؤون و اختيارات آن نگاشته شده،