58هماهنگىهايى برسيم. در تصميماتى كه گرفته مىشود، بايد حتماً از كشور مصر هم كه كشور متفكّرپرورى است استفاده شود؛ چون آنها هم دانشگاه و انديشمند دارند.
بايد هستۀ ثابتى را براى بررسى مسائل و اعلام جمعبندى نهايى در نظر گرفت و اگر اين مهم تحقّق پيدا كند، حاصل كار مركزى مىشود كه از آمادگى روحى بىنظيرى برخوردار خواهد بود و مشابه آنها در هيچجا حتّى سازمان ملل متّحد يافت نمىشود.
مىدانيد كه در سازمان يادشده، نمايندگان سياسى از همۀ كشورها حضور دارند و براى خودشان برنامههايى دارند؛ ولى اين مركز در منطقۀ اطراف حرم؛ چه در مدينه و چه مكّه، از سرمايههاى عظيمى است كه خداوند براى عالم اسلام تعبيه كرده است؛ اگر بتوانيم به شايستگى و متناسب با زمان از آن سرزمين استفاده كنيم، اين هدف امام كه حج را «كنگرۀ مهم و دائمى» مىدانند، به مرحلۀ عمل مىرسد.
: همانگونه كه مستحضريد، اعمال و مناسك حج داراى راز و رمزهاى بسيارى است. براى مثال وقتى طواف مىكنيم، يا به سعى بين صفا و مروه مىپردازيم و يا در عرفات حضور پيدا مىكنيم، اين معنى به وضوح احساس مىشود. با توجّه به آشنايى حضرت عالى با اديان مختلف و انديشههاى گوناگون، بفرماييد كه در اعمال حج چه رمز و رازهايى به نظر شما مىرسد و چه درسهايى از آن مىتوانيم بگيريم؟
آقاى هاشمى: من در پاسخ به پرسش شما، سفر اوّلم را ملاك قرار مىدهم كه زمان زيادى هم از آن گذشته؛ ولى هنوز شيرينىاش در ذائقهام باقى است. ببينيد! از لحظهاى كه زائر از خانۀ خود به قصد خانۀ خدا حركت مىكند، حالت جديدى برايش پيش مىآيد. وقتى در مسير، اذكارى را به زبان جارى مىكند. سوار هواپيما مىشود و لبّيك مىگويد و در طول مسير و همۀ بلندىها و پستىها به خدا اعلام وفادارى مىكند و وعده مىدهد كه بندۀ خالص خدا باشد و. . . اين يك حالت سارى و جارى است و از همان ابتدا شروع مىشود و تا ختم مراسم دوام دارد؛ ضمن اينكه با فراز و نشيب همراه است.
من خودم در لحظهاى كه لباس احرام پوشيدم، احساس كردم كه وارد يك دنياى جديد شدهام كه با گذشته متفاوت است. اينكه همۀ لباسهاى قبل را بيرون بريزيم و