110آنجا عبور مىكردهاند.
مؤيد اين معنا، مطلبى است كه ضمن سخنرانى استاد حسن ابراهيم الفقيه، رئيس دانشكده شهر قنفذه آمده است. وى اين سخنرانى را در آمفى تئاتر مركز فرماندهى تسليحات مرزى در قنفذه ايراد كرده و نشريۀ هفتگىِ «مدينه» كه در جده منتشر مىشود، در تاريخ 23 رجب 1409ه.
ق. ، بخشهايى از آن را - با معرفى اصل بحث - با عنوان «قنفذه شهرى است قديمى كه تاريخ آن به قرن هشتم هجرى برمىگردد» چاپ كرده است. در اين بحث آمده است:
«برخى از اسناد تاريخى اثبات مىكند كه بندر شهر قنفذه، به صورت دروازهاى به سمت مكه مورد استفاده قرار مىگرفته و حجاج جنوب جزيرة العرب و حجاج جنوب شرق آسيا، به ويژه حجاج هندى از آن استفاده مىكردهاند.»
شايد اين كه در كتاب «الفقه على المذاهب الأربعه» ، (ج1، ص640) آمده است كه: «يلملم ميقات اهل يمن و مردم هندوستان است» اشاره به همين سابقۀ تاريخى است. اين سخن به آن معنا است كه راه قديمى يمن كه از يلملم عبور مىكرده نخست جاى خود را به سعديه، و سپس به راه ساحلى كنونى داده است.
چون راه كنونى يلملم تا سعديه 25 كيلومتر است، پس فاصلۀ بين محلِ محاذى يلملم در جادۀ كنونى و كوه يلملم 50 كيلومتر خواهد بود.
يكى ديگر از كسانى كه اشاره كرده حجاج يمن از سعديه محرم مىشدهاند، مورخ ترك، ايوب صبرى پاشا است. وى در كتابش كه توسط دكتر احمد فؤاد متولى و دكتر صفصافى احمد مرسى، بنام «مرآة جزيرة العرب» ترجمه شده، با عنوان: «آغاز حركت قافلۀ يمنى» مىنويسد: «از سال 963ه. ق. به بعد كه فرمان و اجازۀ مربوط به حركت دادن قافلۀ حج، به نام وزير مصطفى پاشا صادر شد، وى اقدام به تنظيم برنامۀ حركت قافلۀ محترم حج بنام قافلۀ صنعاى يمن مىكرد. هنگام ورود اين قافله به مكه مكرمه، مرحوم شريف حسن، در «بركۀ ماجن» به استقبال آن مىآمد و قافله پس از مكه وارد مدينه مىشد»
وى سپس اضافه مىكند: «قافلهها از «جبس» به سمت زبيد حركت مىكنند و در منزل «المخا» كه در جنوب منزل سابق قرار دارد، توقف مىكنند آنگاه از زبيد به سمت منزل رفع حركت مىكنند و پس از رفع، به ترتيب اين منازل را طى مىكنند: