38اسرار و رازهاى شگفتِ نهفته در فريضۀ انسان‌ساز «حجّ» كه در ضمن تبيين «منازل حجّ» به آن خواهيم پرداخت.

باشد تا خداوند قادر متعال جذوه‌اى از آتش اين اسرار در دلهامان بيفكند تا از آن رهگذر، جذبه‌اى حاصل آيد و حجابهاى ضخيم قلبهامان به كمال انقطاع الى اللّٰه، يكسره خرق گردد.

انه ولىّ الهداية والتوفيق

منازل حجّ

سفر حج سفرى است عرفانى و داراى سه منزل:

منزل اول: بريدن از ما سوى اللّٰه براى پيوند با خدا (سير من الخلق الى الحق) .

منزل دوم: ادامه و استمرار پيوند با خدا و سعى در تحكيم آن پيوند، تا نيل به مقام لقا و عبوديت (سير من الحق فى الحق) .

منزل سوم: بازگشت به ميان خلق و اجتماع به منظور هدايت، پس از كامل شدن و رسيدن به مقام عبوديت (سير من الحق الى الخلق) .

منزل اول: سير من الخلق الى الحق

اين منزل خود داراى مراتب و مقاماتى است:

* توبه؛ مهم‌تر از همۀ مراتب، توبه است، و معناى توبه كه منزلِ اول سلوك است، رجوع از شيطانها و طاغوتها به سوى اللّٰه، رجوع از خوى انسانى به نفس روحانى، رجوع از طبيعت به سوى روحانيت نفس، رجوع از هوا و هوس و نفس اماره به معنويت و فضائل و تدارك گذشته‌ها است كه هيچ حقى از خدا و از خلق بر ذمّۀ او باقى نماند، و از ميان مردم بيرون رود و احدى از او ناراضى نباشد جز شيطان. به اين ترتيب، حقيقت بنيادين مقام توبه، چيزى جُز «رو گرداندن» و «رو كردن» نيست، سالك راه خدا، از موانع وصول به محبوب عبور كرده و رو گردان مى‌شود و روى توجّه به جانب حضرت حق مى‌آورد و تمام فكر و نظر خويش را به سوى او - جلّ و علا - معطوف مى‌دارد.

نقطۀ آغاز در اين رجوع، تفكّر در تبعات و آثار وحشت‌انگيز گناهان و به اين وسيله،