235نيروهاى نظامى تا مى‌توانستند، نسبت به سرقت اموال و وسايل حجّاج كوتاهى نمى‌كردند.
اتّفاقاً هنگامى كه ما راه مى‌پيموديم، به دو زن از كاروان خود برخورديم كه چون سوار بر كجاوۀ شامى بودند و شتران باريك ساق حجاز، قدرت تحمّل آن كجاوه را نداشتند، از رفتن مانده بودند. من و رفيقم پياده شديم و آن دو زن را در كجاوۀ خود سوار كرديم و خود پياده راه افتاديم. پس از غروب بود كه به بحره رسيديم.
«بحره» در بين راه جدّه - مكّه بود، آبى داشت ناگوار، مثل آب جدّه.
مسكنى هم نداشت، سرزمينى بود كه اطرافش را نيزار تشكيل مى‌داد.
حاجيان در آنجا فرود مى‌آمدند، اهالى آنجا به حجّاج، آب، سوخت و هيزم مى‌دادند و پول مى‌گرفتند. نيمه شب بود كه با چهره‌هايى سياه، با مشعلهايى در دست آمدند. بر پشت خود هم تفنگ بسته بودند.
حاجيان را كه از خستگى راه، چرت مى‌زدند، با تندى و خشونت بيدار مى‌كردند و از آنان اجرت مى‌طلبيدند. در ميزان كرايه هم بسيار سختگير و بى‌گذشت بودند، گويا جزيه و خراج مى‌گيرند، مثل مأموران جهنم يا نكير و منكر بودند. هر كس كه مقدار درخواست آنان را نمى‌پرداخت، چند برابر آن را با ضرب و شتم مى‌گرفتند، اگر هم تهديدشان مى‌كردى كه به دولت شكايت مى‌كنيم، آنان حكومت را فحش مى‌دادند، چه قوم بدرفتارى بودند! . . .
صبح از بحره راه افتاديم و عصر به مكّه رسيديم. در اين مسير، پيش از ما و بعد از ما چه قافله‌هايى كه غارت شدند! اغلب، قتل و تاراج در اين راه پيش مى‌آمد. امّا كاروان ما بحمدالله با هيچ‌يك از اينها مواجه نشد.
آغاز حرم