76فاقد بصيرت پوشيده نيست.» (ابن حجر، ص258)
نظاير سخن ابن حجر را بىشمارى از انديشمندان دانشهاى دينى در تاريخ اسلامى بيان داشتهاند كه ذكر آنها در اين مجال ضرورتى ندارد، تنها اين جستار را اشاره بايد نمود كه حركت عظيم علمى امام باقر(ع) آفاق گستردهاى را شامل مىگرديد كه به آنها اشاره مىكنيم:
1. تحكيم بنيانهاى انديشۀ شيعى
بنياد سازى فكرى، از راهبردىترين كارهايى است كه امام باقر(ع) در عصر و زمانۀ خويش به آن اقدام كردند.
قبل از تأسيس مدرسۀ اهل بيت، شيعيان تحت تأثير افكار گوناگون قرار مىگرفتند و بيم و خوف آن بود كه با توجه به شيفتگى شيعه به درك معارف الهى، سراغ ساير مكاتب و نحلههاى فكرى بروند و خود، خطرى سهمگين براى عقايد و انديشههاى شيعى به حساب مىآمد و در دراز مدت مىتوانست ضربههاى اساسى بر افكار شيعى، به خصوص در مسئلۀ امامت ايجاد بكند كه در چنين دورۀ عجيب و سرنوشت آفرينى بود كه امام باقر(ع) مكتب فكرى خودشان را تأسيس نموده و به قصد بنيادسازى انديشههاى شيعى، تلاشى همه جانبه را انجام دادند. امام در اين دوره مىكوشيد تا امامت اسلامى و شيعى را، همچون نبوت، امرى الهى، آسمانى و عهد و پيمانى را جانب خدا معرفى نمايد.
«عبدالله سنان از اسماعيل بن جابر نقل نموده كه گفت: عرض كردم به امام باقر(ع) اجازه مىدهيد دينم و عقايدم را كه به آنها به خدا ايمان آوردهام، به شما عرضه كنم؟ فرمود: بيان كن و انجام ده. گفتم: شهادت مىدهم كه خدايى جز خداى يگانه نيست. تنها وبىشريك است و اينكه محمد(ص) بنده و رسول او است و اقرار دارم به آنچه كه از جانب خدا به او داده شده و اينكه على(ع) امامى است كه خدا طاعتش را واجب فرموده و سپس على بن الحسين(عليهما السلام) ، امامى است كه خداوند اطاعتش را واجب فرموده، سپس شما هستيد. امام(ع) فرمودند: اين است دين خدا و دين ملائكۀ الهى.» 1