58
د: قربانى كردن براى بچه
معاوية بن عمار از ابو عبدالله(ع) نقل كرده كه فرمود: «حضرت سيدالساجدين(ع) چاقو را به دست كودك مىدادند و دست خود را بر بالاى دست كودك گذاشته و حيوان را سر مىبريدند.» (صدوق، ج2، ص434 دوم، 1404ق.).
و نقل است در موثق، از سماعه كه گفت: «از آن حضرت در مورد شخصى پرسيدم كه غلامان خود را امر كند كه حج تمتع كنند. حضرت فرمودند: بر او لازم است كه هدى به ايشان دهد تا بكشند. عرض كردم: به ايشان دراهم داد كه گوسفند بخرند و بكشند؛ بعضى قربانى كردند و بعضى زر را نگاه داشتند و روزه گرفتند. حضرت فرمودند: از ايشان روزه مجزى است و اگر همه را بدل از هدى مىفرمود كه روزه بگيرند، از ايشان مجزى بود و از آخر حديث ظاهر شد كه به هدى بر سبيل استحباب است و در موثق كالصحيح و قوى كالصحيح على بن ابى حمزه امر به ذبح از ايشان شده است و بر سبيل استحباب مؤكد است و احوط آن است كه قربانى را ترك نكنند.» (علامه حلى، محقق: مجمع البحوث الاسلاميه الفقه، ج10، ص58 ، اول، 1412ق./ مجلسى اول، ج 5، ص41، دوم، 1406ق.)
گوسفند قربانى بر عهدۀ ولى طفل است.آيت الله فاضل: اگر تمكن نداشت از طرف طفل روزه بگيرد؛ چنانچه خود ولى نيز حج تمتع انجام داده و فقط تمكن از يك قربانى دارد آن را براى طفل قربانى كند... (مناسك محشى، پاورقى، ص28)
بنابراين، هزينۀ قربانى كودك بر عهدۀ ولى اوست ولى اين حكم براى كودكى كه بدون اجازه و اذن ولى خود به حج رفته، شامل نمىشود.
ذ: بلوغ جنسى قبل از احدالموقفين
در برخى روايات، در خصوص عبد و مملوك آمده است: اگر قبل از وقوف به مشعر يا عرفات آزاد شود، در اين صورت حج او كفايت از حجةالاسلام كرده و لازم نيست بعداً حجةالاسلام به جا آورد.
«دربارۀ بندهاى كه در روز عرفه آزاد مىگردد، حكم چيست؟ حضرت فرمود: هرگاه يكى از دو موقف را درك كند، حج را درك كرده است.» (حرّعاملى، ج11، ص52 ، چاپ اول، 1409ق./ حرّعاملى، ج5 ، ص19، اول، 1412ق./ مجلسى اول، ج 5 ، ص37، دوم، 1406ق.)
و نيز در روايتى به طور مطلق بيان شده است: اگر كسى مشعر را درك كند، حج را درك كرده است:
«عَنْ أَبِي عَبْدِ الله(ع) مَنْ أَدْرَكَ الْمَشْعَرَ فَقَدْ أَدْرَكَ الْحَجَّ». (بروجردى (بحرالعلوم)، ج1، ص188، اول، 1427ق./ حرّعاملى، ج14، ص42 ، چاپ اول، 1409ق.)