98كنيم كه دولت هاى غربى به شدت تلاش مى كردند تا سياست روسيه در موضوع زائران مسلمان را با سياست هاى خود هماهنگ كنند.

گزارشى كه در سال 1901 از سوى وزارت امور داخلى منتشر شد - پس از ذكر خلاصه ا ى ازآنچه كنفرانس هاى بين ا لمللى، نمايندگان روسيه در امپراتورى عثمانى و حتى كارگزارى دولت تزارى در مورد دست زدن به يك اقدام در امور مسلمانان گذشت - اعلام گرديد كه نياز مبرمى به يك تصميم حكومتى وجود دارد. شرايط موجود «براى رفاه مردم و بهداشت عمومى آسيبزا است.» ¹مجموعه فشارها و مناقشات عليه عملياتى كه توسط داخووسكى براى محدود كردن حقوق دينى مسلمانان آغاز شد؛ مقاومت ناپذير بود. مى توان دلايل ويژه ا ى را كه بر تصميم حكومت مؤثر بوده و آن را به كنار گذاشتن مجادلات و تأييد سياست حمايت از زائران متمايل ساخت، حدس زد. آشكار است كه تقاضاها براى جلوگيرى از ناآرامى هاى ممكن به قيمت عدول از سياست تساهل، براى رژيم تزارى كمتر از ضروريات اصول كاترينى دربارۀ حكومت امپراتورى و نيز درخواست بين ا لمللى براى اقدامات كاربردى به منظور حمايت از سلامت عمومى الزام آور بوده ا ند.

سرانجام حكومت روسيه با ديگر دولت هاى غربى، در اتخاذ برنامه ا ى منسجم براى بهداشت و نظم سفر تبعۀ مسلمان خود به مكان هاى مقدس اسلامى متحد شد. آخرين مانع در اين حوزه در سال 1902 از ميان رفت؛ زمانى كه وزير امور داخلى شخصاً به اين مسأله اذعان نمود كه «ممنوعيت حج نه تنها تبعات زيانبار بهداشتى را از بين نمى برد بلكه حتى خطر گسترش بيمارى هاى مسرى را افزايش مى د هد، كميسيون پيشگيرى و مقابله با طاعون، قواعدى را براى زيارت مسلمانان تدوين كرد كه در سال 1903 به تصويب رسيد. اين قواعد جديد تصريح مى كردند: هر گونه كمكِ ممكن به زائران ارائه گردد. بسته به شرايط اين اقدامات امورى همچون واگن هاى ريلى ويژه، كشتى هاى بخار مخصوص زائران، حمايت از آنان در برابر كارگزاران بى اخلاق و كمك هاى سازمان يافته پزشكى را در بر مى گرفت، ولى بازرسى و نظارت به عنوان بخش مكمل اين دستورالعمل ها به قوت خود باقى ماند. گرفتن گذرنامه به سادگى امكان پذير شده بود؛ اما درعوض از زائران (جدى تر ازگذشته) خواسته مى شد كه اثبات كنند بودجۀ كافى براى بازگشت دارند. بنادر مجاز در درياى خزر و درياى سياه دروازه هاى رسمى براى سفر از ايران و امپراتورى عثمانى و بازگشت به اين مناطق بودند. در اين بندرها زائران تحت بازرسيهاى اجبارى بهداشتى قرار مى گرفتند. ²گفتوگوهايى با شركت هاى سازنده كشتى هاى بخار دربارۀ تدارك و فراهم آورى كشتى هاى ويژه براى زائران آغاز شد. حكومت تزارى، رسماً حامى زائران شده بود.

سياست جديد درست به موقع ظاهر شد؛ چرا كه سفر به عربستان براى زيارت در طول سال هاى بعد