165شهرستانى به پيروى از شيوۀ سلف توسط احمد بن حنبل و ديگران را اشاره مى‌كند اما اين‌كه بايد به سلف اقتدا كرد و سلف را خلف افضل هستند و مانند آنها بحث‌هايى است كه ابن تيميه طرح كرده است.
مقبول احمد از پيروان سلفيه در شيوۀ تفكر ابن تيميه مى‌نويسد:
«گرچه ابن تيميه در راستاى مذهب حنبلى پرورش يافت اما در اصول اعتقادى و احكام [فقهى] تمسك به كتاب وسنت را برترى مى‌داد، بدون اين‌كه به‌مذهب خاصى معتقد باشد» . 1
از بررسى آثار برجاى مانده از ابن تيميه، اين نكته آشكار مى‌شود كه وى بر پيروى از شيوۀ سلف به‌ويژه آنان كه در سه نسل اوليه مسلمانان؛ يعنى صحابه، تابعين و اتباع تابعين را تشكيل مى‌دهند، بسيار تأكيد مى‌ورزيد به گونه‌اى كه مى‌توان مذهب ابن تيميه را بازگشت به سلف ناميد. 2
چنان كه مى‌نويسد: «من به مخالفانم سه سال اجازه مى‌دهم تا يك كلمه از پيشوايان سه نسل اول اسلام بياورند كه مخالف آنچه گفته‌ام باشد.» 3
ابن تيميه بر اساس روايت
«خير القرون قرن الذي بعثت فيه ثمّ الذين يلونهم ثمّ الذين يلونهم» سه نسل اوليه اسلام را بهترين دوران مى‌داند و هريك از افراد سلف را برتر از خلف برمى‌شمارد. وى در مقايسه معاوية بن ابوسفيان و عمر بن عبدالعزيز مى‌نويسد: «گرچه عمر در شيوۀ حكومت عادل‌تر بود اما معاويه به جهت صحابى بودن داراى فضيلتى است كه با هيچ عملى قابل مقايسه نيست.» 4
در اينجا جاى طرح اين سؤال است كه ابن تيميه بر اساس چه معيار عقلى يا نقلى چنين داورى مى‌كند كه از يك سو معاويه را اهل بغى مى‌داند و از سوى ديگر او را بر خليفه‌اى كه عادل مى‌دانند برتر مى‌شمارد! ؟
گرچه سلفى‌ها ابن تيميه را از رهبران و احياگران سنت و جماعت مى‌دانند اما محققان و ناقدان، او را بدعت‌گذار و پيرو حنبلى‌هاى حشويه مى‌شمارند؛ چراكه آرايى دربارۀ صفات خبرى بيان مى‌دارد كه به آراى حشويه كه اهل تشبيه بودند مشابهت كامل دارد كه بررسى آن رسالۀ جداگانه‌اى مى‌طلبد.
از نگاه نگارنده، خارج از تمجيدها و تحقيرهاى مخالفان و موافقان، آنچه از بررسى آثار ابن تيميه به‌دست مى‌آيد، اين است كه ايشان از علماى اهل سنت بوده و در محيطى حنبلى پرورش يافت و بيشتر تحت تأثير افكار محدثان بود و تنها اهل حديث را فرقه ناجيه و برحق مي‌دانست، البته در برخى مسائل فتواها يا ديدگاه‌هايى بيان مى‌كرد كه نوظهور بود. وى در برترى اهل حديث بر ساير فرق كلامى مى‌نويسد:
«اهل حديث با ساير فرقه‌ها در آنچه از ميراث رسالت در نزد آنان است، شريكند و در چيزهايى