97 أُوصِيكُمَا بِهِ فَإِنَّهُ شَقِيقُكُمَا وَ ابْنُ أَبِيكُمَا وَ قَدْ عَلِمْتُمَا أَنَّ أَبَاكُمَا كَانَ يُحِبُّه. . .» . ¹ «(اى محمد) ، آيا به حافظۀ خود سپردى آنچه را كه دو برادرت را بدان‌ها توصيه كردم؟ گفت: آرى. امام (ع) فرمود: پس بدان كه من تو را نيز به همانها وصيت مى‌كنم و نيز سفارشم اين است كه احترام برادرانت را نگه‌دارى؛ زيرا حق آن دو، بر تو بزرگ است. پس كارى را بدون نظر آنها انجام نده. آن‌گاه به حسن و حسين (عليهما السّلام) نيز فرمود: شما را به برادرتان محمد حنفيه سفارش مى‌كنم؛ زيرا كه وى برادر شما و پسر شما است و به خوبى دانسته‌ايد كه پدرتان او را پيوسته دوست مى‌داشت.»

مجموعۀ اين موارد و موارد فراوان ديگر كه مشابه اين كلمات است، بيانگر آن است كه وى در نظر معصومين: داراى موقعيت و جايگاه ممتازى بوده است.

چرا محمد حنفيه در كربلا حضور نداشت؟

از ابهامات مهم دربارۀ زندگى محمد حنفيه، حضور نيافتن او در كربلا و يارى نرساندن به امام حسين (ع) است. در اين زمينه، با توجه به شخصيت والاى محمد حنفيه، هرگز نمى‌توان اعتقاد داشت كه او در انديشۀ مخالفت با امام حسين (ع) بوده و يا قصد همراهى با آن حضرت را نداشته است. اسناد و نقل‌هاى تاريخى گواه‌آن است كه وى به شدت دلبستۀ امام خود، حسين (ع) بوده و مسلّم است كه در صورت وجود امر و آگاهى كامل از عاقبت حركت امام حسين (ع) با آن حضرت، همراه و همگام مى‌شد كه در اين قسمت به احتمالات چندى كه بزرگانى نظير علامه حلّى و علامه مامقانى و ديگران داده‌اند، اشاره مى‌كنيم:

* مرحوم علامۀ حلّى مينويسد: «جناب محمد حنفيه در آن ايام به سختى مريض بوده است.» ²* علامه همچنين نوشته است: «محمد حنفيه به سختى مريض بوده» . ³* عقيده ديگر اين است كه، «حضور محمد حنفيه در كربلا نياز و ضرورى نبوده؛ زيرا به حد كافى از جوانان هاشمى و طالبى حسين بن على (عليهما السّلام) همراهى كردند و ماندن ايشان در مدينه و حجاز لازم بوده؛ چنانكه امام حسين (ع) در مدينه به وى وصيت كرد كه