69
«وَ قُلْ أَمَانَتِي أَدَّيْتُهَا وَ مِيثَاقِي تَعَاهَدْتُهُ لِتَشْهَدَ لِي بِالْمُوَافَاةِ، آمَنْتُ بِاللهِ وَ كَفَرْتُ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ اللاَّتِ وَ الْعُزَّى وَ عِبَادَةِ الشَّيْطَانِ وَ عِبَادَةِ الأَوْثَانِ وَ عِبَادَةِ كُلِّ نِدٍّ يُدْعَى مِنْ دُونِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ» .18
ى ادآورى يك نكته
دعاها و ذكرهايى كه از معصومين (عليهم السلام) در مواقف مختلف وارد شده، بيانگر نكات مهمى در بارۀ فلسفه و حكمتهاى آن عمل است؛ به عبارت ديگر، ادعيه و اذكار وارد شده، توجه انسان را به جهت و سوى آن عمل مىكشاند و بهترين قالب براى بيان اين اغراض است.
2. ترك توبه و پندار بى مورد نجات
از آسيبهاى جامعۀ ايمانى، توهّم نجات بدون فراهم ساختن مقدمات و شرايط آن است. قرآن كريم اين آفت را در ميان اهل كتاب اينگونه گزارش كرده است:
( وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ اللهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ لِلهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ إِلَيْهِ الْمَصيرُ ) .19
«يهوديان و مسيحيان مىگويند: ما فرزندان خدا و دوستان او هستيم. بگو، پس چرا شما را در برابر گناهانتان مجازات مىكند؟ (چنان نيست) بلكه شما مخلوقى از مخلوقات خداييد. خدا هركه را بخواهد مىآمرزد و هركه را بخواهد مجازات مىكند. ملك و حكومت آسمانها و زمين و آنچه ميان آنهاست، همه از آنِ خداست و بازگشت همه به سوى اوست.»
( فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الأَدْنى وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا ) . 20
«بعد از آن، نسلهايى جانشين آنان شدند و وارث كتاب آسمانى تورات گشتند. (با اين حال) متاع پست اين دنياى فانى را (مشروع و نامشروع) مىگيرند و (مىخورند و) مىگويند: خدا ما را خواهد بخشيد!»
حجّ خانۀ خدا، اوّلاً: اقدامى عملى در جهت اطاعت پروردگار است. ثانياً: مجموعۀ مناسك حج، تذكارى دائمى در جهت جبران گناهان با توبه و رجوع به خداوند است.
از امام باقر (ع) دربارۀ حج در تفسير آيه ( فَفِرُّوا إِلَى اللهِ ) آمده است:
«(فَفِرُّوا إِلَى اللهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ) ، قالَ: حُجُّوا إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَل» .21
از امام سجاد (ع) نيز در اين زمينه چنين نقل شده است:
«وَ حَقُّ الْحَجِّ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ وِفَادَةٌ إِلَى رَبِّكَ، وَ فِرَارٌ إِلَيْهِ مِنْ ذُنُوبِكَ، وَ فِيهِ قَبُولُ تَوْبَتِكَ» .22
در اماكن مختلف حج، حاجى به توبه و اعتراف به گناه توجه داده مىشود، از جمله:
الف: جوار كعبه
كعبه يادآور خطاى آدم و هبوط او بر زمين و بازگشت وى به سوى خداوند و بالأخره پذيرش توبۀ اوست.
از امام صادق (ع) در اين مورد نقل شده كه فرمود: