108در آيه 30 سورۀ حج - پس از بيان بعضى از مناسك و اعمال حج - مى‌فرمايد: ( ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ. . . ) ؛ «اين است [مناسك حج]، كسى‌كه احكام خدا را حرمت گذارد، نزد پروردگارش خير و خوبى يابد. . .» آن گاه در دو آيۀ بعد مى‌فرمايد: ( ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوب ) ؛ «اين است [سخن حق] و كسى‌كه شعائر دين خدا را بزرگ شمارد، اين صفتِ دل‌هاى باتقواست. « ذَلِكَ » اشاره به دستورات حج است كه فرمود: اين‌ها تعظيم شعائر الهى است؛ يعنى سرسرى نشماريد و كوركورانه به جا نياوريد. . . در خبر است حرمات الهى كه هتك آن حرام است، سه قسم مى‌باشد:
- هتك حرمت الهى در بيت الله الحرام،
- هتك حرمت كتاب در تعطيل‌كردن آن و ترك عمل به آن،
- هتك حرمت كسانى كه واجب الاطاعه هستند؛ از رسول و امام.
آرى، اخبار، بيانِ مصاديقِ اتم مى‌كند؛ تعظيم حرمات الهى، اطاعت از فرمان‌هاى اوست و ترك كليۀ معاصى و اطاعت واجب الاطاعه.
( فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ ) ، معنى اين نيست كه تعظيم هم خوب است و اين بهتر است، بلكه «خيريت» منحصر به تعظيم حرمات الهى است.74
اينت امر حج كه شد ذكر از نسق
حجّ حقيقى، سلوك عرفانى براى فناى در حق و طواف باطنى و درونى است كه با يك سرى آداب و شرايط همراه است. حج براى حفظ حرمت‌هاى الهى و نشانگر تعظيم دستورات اوست؛ يعنى محافظت مى‌كند بر آن‌چه كه خداوند در اوقات حج، حرام كرده است و حرمت‌هاى الهى را نمى‌شكند تا ملزم نشود با خون (قربانى) آن‌ها را جبران كند: « (ذلِكَ) لمن أراد السلوك لطريق الفناء و الحج الحقيقى و الطواف