104حسين و حضرت على در مسجد نبوى، شگفتى نايب الصدر را برانگيخت؛ چنانكه فراهانى نيز از مشاهدۀ اسامى دوازده امام در مساجد استانبول كه به خط سلوس نوشته شده بود، بسيارتعجب كرد! 1
جز نايب الصدر، معتمدالدوله نيز به دعوت رسمى شيخ الحرم مسجد نبوى، در مراسم شمع سوزى شركت كرد؛ به طوريكه به خاطر خشنودى آغاوات از او اجازه مى‌يابد با سنجاق شريف تا باب السلام برود.
نجم الملك نيز بازسازى محل تولد پيامبر توسط سلاطين عثمانى را بيان مى كند و در مورد خادمان مخصوص آن توضيح مى دهد. 2امين‌الدوله 3دربارۀ خدمات سلاطين عثمانى چنين نوشته است:
«الحق مرحوم سلطان عبدالمجيدخان در تعميرات آخرى، منتى بر مسلمين دارد و طورى عمارت شده است كه معبد و مطاق مسلمانان را معابد اقوام ديگر به ظاهر كمتر نميماند و تعظيم شعائر الله به واجبى رعايت شده است.»
نكته‌اى كه در پايان بايد گفت اينكه با وجود خدمات قابل ستايش دولت عثمانى در حرمين، در اثناى زيارت بقيع در مدينه حجاج ايرانى از بى‌توجهى مأموران و متوليان و رفتار بد آنها بسيار ناراضى بودند و شكايات زيادى به مأموران و حتى به سلاطين عثمانى ابراز مى‌كردند. گاهى كسانى كه از راه استانبول برمى‌گشتند، اين مسأله را به اطلاع پادشاه عثمانى ميرساندند؛ مثلاً حسام السلطنه اين مسأله را به پادشاه عثمانى عرض كردند و درخواست انتخاب كاركنان بقيع از شيعۀ نخاوله كه مردم بومى مدينه بودند را نمود. 4منابع
- سفرنامه ميرزا رضا قلى نايب الاياله، ، نائب الاياله، ( تاريخ سفر او) 1250 به كوشش اصغر فرمانفرمايى، انتشارات اساطير، 1361