67حسينبن على (ع) از مكه خارج شده بودكه مسلم توانست زندانبانش را قانعكند فرستادهاى نزد حسينبن على (ع) بفرستد و خبر تحوّلات منفى كوفه را به او برساند و او را نصيحت كند كه به مكه بازگردد. نامه در منطقۀ «زباله» به حسين بن على (ع) رسيد اما او ترجيح داد به راه خود ادامه دهد 1تا فاجعۀ كربلا آفريده شود و لكۀ ننگش تا ابد بر دامان خاندان اموى باقى بماند.
-ابن زبير
زمانيكه حاكم اموى مدينه درصدد بود از مخالفان يزيد بيعت بگيرد، ابن زبير را احضاركرد. ابن زبير پيغام داد ميآيم ولى تأخير كرد. مجدداً در پى او فرستادند. وقتى فرصت گذشت، آخر شب ابن زبير مدينه را به سوى مكه ترك كرد. در مكه مردم پيرامون او ميگرد آمدند و در مجلسش شركت ميكردند. 2اما با ورود حسين بن على (ع) به مكه، اين توجه كمرنگتر شد. موضع ابن زبير در مورد اقامت حسين بن على در مكه، دقيق مشخص نيست، منابع اين دوره نيز در اين مورد اتفاق نظر ندارند؛ به روايت ابن اعثم و ابن اثير، كسى كه از خروج حسين بن على (ع) از مكه به سمت كوفه خوشحال و خرسند شد، ابن زبير بود، 3اما مسعودى نظرى كاملاً متضاد دارد. 4
با شهادت حسين بن على (ع) ، ابن زبير به مسجد رفت و طى سخنانى، آشكارا قاتلان او را مورد نكوهش قرار داد. سپس مردم كوفه را «پيمان شكنان غدار» خواند. وى نهايتاً ضمن مدح حسين بن على (ع) ، به مذمّت يزيد پرداخت: «به خدا قسم او از كسانى نبود كه به جاى خواندن قرآن به آوازخوانى بپردازد و به جاى گريه از خوف خدا به ترانه گويى مشغول شود و به جاى روزه گرفتن مشغول نوشيدن شراب و محرّمات باشد و بازى با سگان شكارى را بر ياد خدا ترجيح دهد.» 5
يزيد براى آرام كردن ابن زبير در مكه و مردم مدينه كه شورش كرده بودند، تدابير مختلفى درپيش گرفت. در آغاز وى كوشيد تا توسط عبدالله بن جعفر آنها را به آرامش دعوت كند. 6طبرى از عمرو بن سعيد نقل كرده است كه ميگفت: «تمامى اهل مكه و مدينه تمايل به ابن زبير دارند.» 7شورشيان مدينه، امويان و ياران و موالى آنها را كه تقريباً هزار نفر بودند، در خانۀ مروان بن حكم محاصره كرده و پس از آن در حالى كه بچه ها آنها را سنگسار مى كردند، با خفت و خوارى از شهر بيرون راندند. 8
يزيد كه از شگردهاى سياسى خود براى آرام كردن اوضاع مدينه خسته شده بود، سپاهى را به سمت مدينه فرستاد تا پس از آرام كردن اوضاع در مدينه، در مكه كار ابن زبير را نيز يكسره كند. 9فرمانده اين سپاه، مسلم بن عقبه بود. او با كشتار زيادى كه در مدينه انجام داد، به «مسرف» شهرت يافت. 10
سپاه شام پس از قتل و غارت مردم مدينه، به سمت مكه حركت كرد تا ابن زبير و يارانش را نيز سركوب كند. اما مسلم بن عقبه در نيمۀ راه جان داد و طبق دستور يزيد، كار به دست حصين بن نمير افتاد. حصين به سوى مكه رفت و در مدت چندين ماه از اطراف شهر و از روى كوهها با منجنيق به حرم خدا آتش و سنگ پرتاب ميكرد. 11
سرانجام در ربيع الأول سال 64 ق. زمانيكه خبر مرگ يزيد به گوش حصين بن نيمر رسيد، دست از حمله كشيد و طبق مصالحهاى براى زيارت خانۀ خدا وارد شهر شد. 12
در سال 64 ق. يزيد وفات يافت و دورۀ پر فراز و نشيب مكه و مدينه در دورۀ خلافت او و پدرش معاويه به تاريخ پيوست.